Του π. Ηλία Μάκου
***
Την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2026, προς το τέλος της Θείας Λειτουργίας στο μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δονάτου, όπου ιερούργησε ο Μητροπολίτης Παραμυθίας Σεραπίων, εψάλη δοξολογία και ακολούθησε τρισάγιο στο μνημείο του οπλαρχηγού Νικολάου Κουτούπη, χοροστατούντος του κ. Σεραπίωνος. Ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε "η Υπέρμαχος Στρατηγός Παναγία να σκεπάζει την πόλη της Παραμυθιάς, ολόκληρο το Έθνος μας και το Γένος των Ελλήνων εις τους αιώνας των αιώνων".
***
Στην προτομή κατατέθηκαν στεφάνια από τον βουλευτή Θεσπρωτίας της Ν.Δ. Βασίλη Γιόγιακα, τον δήμαρχο Σουλίου Αθανάσιο Ντάνη, την πρόεδρο του περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου Σταυρούλα Μπραΐμη, τον δήμαρχο Φιλιατών Παρασκευά Βλάχο, εκπροσώπους των τοπικών αστυνομικών και στρατιωτικών αρχών κ.ά.
***
Το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση στην Παραμυθιά για τους Απελευθερωτικούς Αγώνες του 1912-1913 και ειδικότερα για την απελευθέρωση της Παραμυθιάς. . Ο πρόεδρος του Φ.Ο.Π Χαράλαμπος Παντελής αναφέρθηκε στα προηγηθέντα του Απελευθερωτικού Αγώνα 1912-1913, ενώ ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Παναγιώτης Τσαμάτος εστίασε σε άγνωστους και γνωστού πρωταγωνιστές της απελευθέρωσης της Παραμυθιάς στις 23 Φεβρουαρίου του 1913. Σε αφήγηση της Μαρίς Ζαφέρη (με΄λος της Θ.Ο.ΜΑΠ Παραμυθιάς) αποδόθηκε με ενεργό και διαδραστικό τρόπο κείμενο με θέμα: "Δύο άγνωστοι στρατιώτες του Απελευθερωτικού Αγώνα του 1912-1913 στην Παραμυθιά".
***
Εξάλλου τιμήθηκαν ιπτάμενοι αξιωματικοί της Πολεμικής Αεροπορίας καταγόμενοι από το δήμο Σουλίου και συγκεκριμένα οι: Δημήτριος Κ. Πατσούρας (Ταξίαρχος), Εμμανουήλ Κ. Τσακίρης (Αντισμήναρχο), Ευάγγελος Β. Πατσιούρας (Σμηναγός), Γεώργιος Σ. Γκίκας (Σμηναγός), Γεώργιος Α. Γούσιας (Υποσμηναγός), Νεκτάριος Θ. Τσίρης ( Ανθυποσμηναγός).
***
Τους αγωνιστές για την απελευθέρωση της Θεσπρωτίας από τους Οθωμανούς, όπως και όλους, που έδωσαν το αίμα τους για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού, έχουμε χρέος να τους θυμόμαστε. Διαφορετικά η Πατρίδα κινδυνεύει από μας τους ίδιους. Μόνο μια έννοια κυριαρχούσε μέσα τους. Αυτή δέσποζε. Νους, ψυχή και καρδιά σ' αυτή στρέφονταν. Ήταν η ιδέα της ελευθερίας.
***
Στο πανελλήνιο σίγουρα κάνει περισσότερη εντύπωση η απελευθέρωση των Ιωαννίνων στις 21 Φεβρουαρίου 2013 και πιθανόν να θεωρείται ότι την ίδια μέρα απελευθερώθηκε αυτόματα και η υπόλοιπη Ήπειρος, μαζί και η Θεσπρωτία. Αυτό όμως δεν ισχύει. ***
Με το σταυρό στην καρδιά και με το σπαθί και το καριοφύλλι στα χέρια ήρθε η λευτεριά. Και όλα μαζί, έμψυχα και άψυχα, αποτέλεσαν τα θεμέλια για να ελευθερωθεί ο τόπος με ρίζα τα πνεύματα των πολεμιστών, τα αίματα των ηρώων, τους χτύπους της καρδιάς των ανθρώπων, με κορυφή την ιδέα, την φωτεινή, την μεγάλη, την ασύλληπτη.
***
Τη νύχτα της 21ης Φεβρουαρίου ο τουρκικός στρατός υποχωρεί από τη Σκάλα, την Παραμυθιά και τα σημεία του κάμπου, που κατείχε και διαφεύγει προς την Αλβανία.
Την επομένη 22‐2‐13, σύμφωνα με την ιστορική έρευνα του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Παναγιώτη Τσαμάτου, αντιπροσωπεία Παραμυθιωτών, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Παραμυθιάς, τον Δήμαρχο, μέλη του δημοτικού συμβουλίου και άλλους Μουσουλμάνους Προκρίτους, πηγαίνει στο Φανάρι να δηλώσει υποταγή στον συνταγματάρχη Ηπίτη, διοικητή ταξιαρχίας του ελληνικού στρατού.
Ο Ηπίτης, με τηλεγράφημά του, την ίδια μέρα, στον διάδοχο Κωνσταντίνο, σημειώνει: «Αξιωματικοί υπαξιωματικοί και στρατιώται συγχαίρουν δαφνοστεφή διάδοχον δι άλωσιν Ιωαννίνων, την Σήμερον 10 π.μ. αφίχθη ενταύθα Μητροπολίτης Παραμυθιάς μετά Δημάρχου δημοτικών συμβούλων και προκρίτων Οθωμανών δηλώσαντες υποταγήν. Αύριον πρωΐαν θα βαδίσω ίνα εισέλθω εις Παραμυθίαν. Διέταξα τα τα τμήματα Τρυπογιώργου, Τζούρα και Ταβουλαρίδου μετά υπολοχαγού Πάναρου ίνα βαδίσουν εις Σκάλαν Παραμυθίας οπόθεν θα αναμείνωσιν την άφιξίν μου εις Παραμυθιάν ίνα εισέλθωσιν εις την πόλιν.».
Στις 23‐2‐13 η Παραμυθιά υποδέχτηκε με κωδωνοκρουσίες, επευφημίες και ζητωγραυγές τον Ηπίτη, που μπαίνει από τη νότια είσοδο ελευθερωτής στη μικρή πολιτεία. Ταυτόχρονα, εισέρχονται από τη βόρεια είσοδο, από την πολύπαθη Σκάλα, τα τμήματα των αξιωματικών Τρυπογιώργου, Τζούρα και Ταβουλαρίδου και Πάναρου. Μαζί και τα ανταρτικά τμήματα. Ο διάδοχος Κωνσταντίνος, σε τηλεγράφημά του της 24‐2‐13 από τα Ιωάννινα προς το υπουργείο Στρατιωτικών, αναφέρει για την απελευθέρωση της Παραμυθιάς.
«Λαμβάνω την τιμήν να σας ανακοινώσω, ότι ο αντισυνταγματάρχης του πυροβολικού κ. Ηπίτης εισήλθε το Σάββατο την 1 μ.μ. εις την Παραμυθίαν μετά δύο ταγμάτων πεζικού, ενός λόχου και δύο ουλαμών πυροβολικού και ιππικού. Αι υπόλοιποι δυνάμεις θ’ αφιχθούν δια της Σκάλας της Παραμυθιάς. Αμέσως ετελέσθη δοξολογία. Ο Μητροπολίτης Νεόφυτος ιερούργησε και εξεφώνησε συγκινητικόν λόγον. Ο ενθουσιασμός του λαού είναι μέγας. Ήρχισεν αμέσως η περισυλλογή των όπλων. Επίκειται η κατάληψις του Μαργαριτίου».
Την ίδια μέρα, λόχος της ταξιαρχίας Ηπίτη, με επικεφαλής τον Λευκάδιο Ανθυπολοχαγό Άγγελο Φέτση, μπαίνει στην Πάργα και παραλαμβάνει από τον τότε Τούρκο διοικητή Τζελιάμ Μουλιαζίμη τα κλειδιά της πύλης του κάστρου της Πάργας.
***
Αξίζει, επιλογικά, να σημειωθεί ότι η λαχτάρα των μαχητών να σπάσουν τα δεσμά της δουλείας, τους έκανε να ξεπερνούν τις αδυναμίες, να υπερβαίνουν τον εαυτό τους, να υψώνονται σε δυσθεώρητα ύψη και να γίνονται ήρωες.