4,5 εκ. ευρώ για τον ιστορικό ναό της Παναγίας Παρηγορήτισσας στην Άρτα

Εσωτερική άποψη του τρούλου με τον Παντοκράτορα στην Παναγία Παρηγορήτισσα Άρτας (φωτογραφία αρχείου)

Με συνολικό προϋπολογισμό 4,5 εκατομμυρίων ευρώ εντάσσονται στο Πρόγραμμα «Ήπειρος» οι εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης, συντήρησης και ανάδειξης του εμβληματικού βυζαντινού μνημείου του Ιερού Ναού Παναγίας Παρηγορήτισσας, έπειτα από απόφαση του Περιφερειάρχη Ηπείρου Αλέξανδρου Καχριμάνη. Η παρέμβαση υλοποιείται στο πλαίσιο της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) του Δήμου Αρταίων και αποσκοπεί στην ουσιαστική αντιμετώπιση των δομοστατικών και οικοδομικών προβλημάτων του ναού.

Το φυσικό αντικείμενο του έργου περιλαμβάνει εκτεταμένες δομοστατικές, οικοδομικές και ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για την απρόσκοπτη προσβασιμότητα των ΑμεΑ. Παράλληλα, προβλέπεται εξειδικευμένη συντήρηση των τοιχογραφιών, του γλυπτού διάκοσμου και των ψηφιδωτών, όπως και του ανάγλυφου οξυκόρυφου αψιδώματος που παλαιότερα κοσμούσε τη βορειοανατολική κόγχη και σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας, ενώ στο εξωτερικό περίβλημα θα συντηρηθούν ο κεραμοσκεπής διάκοσμος και τα λίθινα στοιχεία. Επιπλέον, θα διενεργηθούν ανασκαφές στη νοτιοδυτική γωνία του μνημείου για την αποκάλυψη του παλαιότερου καταχωμένου μεταβυζαντινού ναού εξωτερικά και της υπόγειας στοάς εσωτερικά, ενώ με την ολοκλήρωση της πράξης θα τοποθετηθούν ενημερωτικές πινακίδες (απλού τύπου και σε γραφή Braille) και θα εκδοθούν δίγλωσσα έντυπα φυλλάδια, επίσης προσβάσιμα σε γραφή Braille.

Πρόκειται για μια καθοριστικής σημασίας εξέλιξη, ώστε να διαφυλαχθεί και να προβληθεί αντάξια ο ναός της Παρηγορήτισσας, ένα μνημείο για την αποκατάσταση του οποίου επιδεικνύει έμπρακτο ενδιαφέρον και το Υπουργείο Πολιτισμού. Τέτοια θρησκευτικά κειμήλια, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του πολιτισμού και των παραδόσεών μας —όπως ακριβώς ο ιστορικός ναός της Παναγίας Παρηγορήτισσας στην Άρτα— μας υπενθυμίζουν διαχρονικά την ορθόδοξη ταυτότητά μας, ότι είμαστε και θα παραμείνουμε Ορθόδοξοι.

Η αρχική θεμελίωση του ναού έγινε στα μέσα του 13ου αιώνα από τον Μιχαήλ Β΄ Κομνηνό, ενώ τη σημερινή, επιβλητική και μεγαλύτερων διαστάσεων μορφή του απέκτησε στα τέλη του ίδιου αιώνα χάρη στον Νικηφόρο Α΄ και τη σύζυγό του Άννα Παλαιολογίνα. Με βάση τις επιγραφές των ονομάτων που σώζονται στον ανάγλυφο διάκοσμο της δυτικής εισόδου, ο ακαδημαϊκός Αναστάσιος Ορλάνδος τοποθέτησε χρονικά την ανέγερση του ναού ανάμεσα στα έτη 1283 και 1296.

Στον τρούλο του ναού ξεχωρίζουν τα περίφημα ψηφιδωτά —με τον Παντοκράτορα πλαισιωμένο από δώδεκα προφήτες, τάγματα Χερουβείμ και Σεραφείμ, καθώς και τους τέσσερις Ευαγγελιστές— τα οποία ωστόσο έχουν υποστεί φθορές από τον χρόνο. Όσον αφορά τον ζωγραφικό διάκοσμο, οι αρχαιότερες τοιχογραφίες ανάγονται στις αρχές του 15ου αιώνα, στην κόγχη του Ιερού Βήματος οι αγιογραφίες φέρουν χρονολογία 1558, ενώ η ιστόρηση στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα πραγματοποιήθηκε σε μεταγενέστερες φάσεις, από τα τέλη του 17ου έως και τα τέλη του 18ου αιώνα.

Μέσα στους αιώνες, η Παρηγορήτισσα διαφυλάσσει ανόθευτη την αλήθεια και την ορθόδοξη πίστη, τις οποίες οφείλουμε όχι μόνο να βιώνουμε καθημερινά, αλλά και να παραδώσουμε ακέραιες στις επόμενες γενιές. Από τα βάθη της ιστορίας, το μνημείο αυτό μάς απευθύνει ένα διαχρονικό μήνυμα, ότι ολόκληρος ο υλικός κόσμος δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την αξία της ανθρώπινης ψυχής. Κι όμως, πόσο εύκολα το ξεχνάμε αυτό στην καθημερινότητά μας, πόσο συχνά παρασυρόμαστε από τα πρόσκαιρα που εντυπωσιάζουν επιφανειακά αλλά και από τα πάθη που μας δελεάζουν, καταλήγοντας να παραμελούμε τον πολυτιμότερο θησαυρό που διαθέτουμε, την ανεκτίμητη ψυχή μας, αφού τελικά η ψυχή είναι εκείνη που χαρίζει στον άνθρωπο την αληθινή του υπόσταση…

π. Ηλίας Μάκος

Σχόλια