Του π. Ηλία Μάκου
Συγκινητική ήταν η στιγμή, πολύ συγκινητική, όταν ο Παναγιώτης Μπαμπούσκας, ο μόνος επιζών από εκείνο το θλιβερό γεγονός, κατέθεσε, πρώτος απ' όλους, στεφάνι μνήμης για το ολοκαύτωμα στις Λιγκιάδες.
Τότε ο κ. Μπαμπούσκας ήταν βρέφος, ωστόσο οι διηγήσεις των μεγαλύτερων για τις θλιβερές στιγμές τον έχουν σημαδέψει, έστω και αν έχουν περάσει δεκαετίες από τότε.
Μετά τη θεία λειτουργία και την επιμνημόσυνη δέηση στον ναό του Αγίου Γεωργίου, ακολούθησε τρισάγιο και το προσκλητήριο νεκρών στο μνημείο, όπου και κατατέθηκαν στεφάνια.
Μιλώντας στον χώρο του μνημείου ο κ. Τασούλας επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι «η αξίωση της Ελλάδας έναντι αυτής της κτηνωδίας, όπως τη χαρακτήρισε εδώ τον Μάρτιο του ‘14 ο ίδιος ο τότε Πρόεδρος της Γερμανίας Γιοακίμ Γκάουκ, δεν είναι αξίωση που πηγάζει από εκδικητικά αισθήματα ούτε προβάλλεται ως ένα είδος ποινής. Είναι αξίωση που πηγάζει από ό,τι πιο ευγενές έχει επινοήσει ο άνθρωπος: από τη δικαιοσύνη. Και αυτές οι αξιώσεις, ως εκπρόσωπος της Πολιτείας, θέλω να ξέρετε ότι είναι πάντα ενεργές, απαράγραπτες και διεκδικήσιμες. Παρά την απόλυτη άρνηση της Γερμανίας να αναγνωρίσει καν την ύπαρξη αυτών των αξιώσεων, η ελληνική Πολιτεία και, ομόφωνα σχεδόν, οι πολιτικές δυνάμεις, ασπάζονται αυτήν τη διεκδίκηση. Η ελληνική Πολιτεία, που κάθε φορά εκφράζει τη λαϊκή βούληση, θεωρεί πως είναι διεκδικήσιμες, ενεργές και απαράγραπτες».
Σχολιάζοντας την άνοδο στην Ευρώπη πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες είτε συγκεκαλυμμένα είτε απροσχημάτιστα βλέπουν με συμπάθεια τα φασιστικά καθεστώτα, σημείωσε ότι «πέρα από τις νομικές και δικαστικές απαγορεύσεις τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα, ο λαός θα τιμήσει και θα προστατεύσει το δημοκρατικό πολίτευμα αναλαμβάνοντας την ευθύνη να το διαφυλάξει και να εμποδίσει όποιον επιθυμεί τέτοιου είδους πισωγυρίσματα ή όποιον ασπάζεται τέτοιου είδους θεωρίες, οι οποίες επέτρεψαν στα ποδοβολητά των λύκων να προκαλέσουν 65 εκατομμύρια θύματα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Μετά τη λήξη των εκδηλώσεων, ο κ. Τασούλας υπογράμμισε ότι «τιμούμε τη μνήμη των αμάχων. Σεβόμαστε τον πόνο αυτών των περιοχών της Ελλάδος και είμαστε πάντα δίπλα τους, ώστε η σημερινή Ελλάδα, μία εντελώς διαφορετική Ελλάδα από εκείνη της Κατοχής, όχι απλώς να θυμάται, όχι απλώς να τιμά, αλλά και να διεκδικεί όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην κοινή ευρωπαϊκή προκοπή. Γιατί αυτά τα χωριά μπορεί να υπέστησαν την κτηνωδία των κατακτητών, αλλά κατάφεραν και πάλι να σταθούν στα πόδια τους και αυτό είναι το καλύτερο μνημόσυνο και η καλύτερη απάντηση σε εκείνη τη θηριωδία».
Παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Κώστας Καραγκούνης, οι βουλευτές Ιωαννίνων της Ν.Δ. Μαρία Κεφάλα και Γιώργος Αμυράς, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ιωάννης Τσίμαρης, η βουλευτής της Νέας Αριστεράς Μερόπη Τζούφη, ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης, ο δήμαρχος Ιωαννιτών Θωμάς Μπέγκας, εκπρόσωποι τοπικών αστυνομικών και στρατιωτικών αρχών κ.ά.
Διασώθηκε το βρέφος
Ο Παναγιώτης Μπαμπούσκας, ήταν μερικών μηνών βρέφος, όταν η φάλαγγα των μηχανοκίνητων γερμανικών διμοιριών χτύπησε το χωριό σε αντίποινα για τη δράση των αντάρτικων σωμάτων.
3 Οκτωβρίου 1943. Οι Γερμανοί κατέκαψαν τα λιγοστά σπίτια, τα υποστατικά και τις αποθήκες, άλλους έστησαν στο πλάτωμα, άλλους τους εκτέλεσαν μπροστά στα ανώφλια των σπιτιών ή μέσα στις κάμαρες και στα κατώγια.
Από τους 96 που μέτρησαν με σπουδή οι κατακτητές γλίτωσαν τον θάνατο μόνο τέσσερις. Το βρέφος, μια νεαρή γυναίκα, που τα κορμιά των συγχωριανών της την κάλυψαν πέφτοντας την ώρα του πολυβολισμού και δύο 24χρονοι άνδρες, που οι σφαίρες τούς τραυμάτισαν επιπόλαια.
Οκτώ και πλέον δεκαετίες μετά ο κ. Μπαμπούσκας είναι ο μόνος εν ζωή.
Το μακελειό το γνωρίζει μόνο από τις διηγήσεις των μεγαλύτερων, που «ευτυχώς για εκείνους και εμένα, που με έβγαλαν από τα αίματα και το φονικό, είχαν φύγει μερικές μέρες νωρίτερα για τη συγκομιδή των καρυδιών στις Καρυές».
Αλλά και αυτοί δεν ήταν πολλοί. Μερικές ντουζίνες άνθρωποι, κυρίως μεσήλικοι και νεαροί άνδρες, που βρήκαν επιστρέφοντας τις γυναίκες, τα παιδιά, τους γεροντότερους σε λίμνες αίματος.
Ο πατέρας του κ. Μπαμπούσκα δεν συνήλθε ποτέ από το σοκ. «Πέθανε από τη στενοχώρια του δύο χρόνια μετά».
Το ορφανό παιδί ακολούθησε τη μοίρα των άλλων, ξεκληρισμένων οικογενειών. Πρώτα, εσωτερική μετανάστευση, στα Ιωάννινα, στο Νησί, στις Καρυές, δουλεύοντας τσοπανάκος στα κοπάδια των αιγοπροβάτων και των αγελάδων.
Αργότερα, μετά το στρατιωτικό, στην Αθήνα, εργάτης κοντά τριάντα χρόνια στη Χαλυβουργική. Παντρεύτηκε, έκανε οικογένεια, γύρισε στο χωριό, που ακόμη επούλωνε τις πληγές του.
«Μέχρι πρόσφατα υπήρχαν καλύβες και πέτρινα εγκαταλειμμένα, με τα σημάδια από τη φωτιά και τη λεηλασία ακόμη ορατά. Γύρισαν πολλοί σιγά σιγά στον τόπο μας, το χωριό ξαναζωντάνεψε, άνοιξαν νέα νοικοκυριά, φτιάχτηκαν και τα κατεστραμμένα».
Το 2007 ο κ. Μπαμπούσκας ταξίδεψε μαζί με άλλους επιζήσαντες στη Γερμανία, προσκεκλημένος του Πανεπιστημίου του Μονάχου σε ένα συνέδριο για τα εγκλήματα της Βέρμαχτ στην Ελλάδα. «Ερχονταν νέοι άνθρωποι, φοιτητές, μας αγκάλιαζαν, κάποιοι έκλαιγαν. Όταν πήραμε τον λόγο και μιλήσαμε για τους Λιγκιάδες, εγώ και ένας ακόμη συντοπίτης, μας χειροκροτούσαν για ώρα πολλή».
Ψυχικό Ύψος
Περήφανες υψώνονται νοερά οι πυραμίδες, που σχηματίζουν οι ηρωικές καρδιές των εκτελεσθέντων στις Λιγκιάδες.
Και εκεί ηχεί μια σάλπιγγα της μάνας Ελλάδας για να θυμίζει πάντοτε το τρανό ψυχικό ύψος των Ελλήνων.
Κάθε σπιθαμή της ελληνικής γης και μια θυσία. Κάθε σπιθαμή της Ελληνικής πατρίδας και ένας ηρωισμός. Κάθε σπιθαμή του ελληνικού χώρου και αποτύπωμα του συνθήματος «θαρσείτε».
Μέσα στον κατακλυσμό της πρωτοφανούς βαρβαρότητας, που δύσκολα μπορούσαν οι ψυχές να πάρουν ανάσα, μέσα στο πνιχτό και απαίσιο και πισσάτο σκοτάδι της Κατοχής, οι κάτοικοι των Λιγκιάδων, αν και τα σπίτια τους κάηκαν και εξολοθρεύθηκαν οι ίδιοι, εντούτοις άφησαν στο σήμερα και στο αύριο ένα μεγαλούργημα ψυχής, που προέρχεται από το χθες.
Σχόλια