Τιμήθηκε η ιστορική μάχη της Μενίνας

Γράφει ο π. Ηλίας Μάκος

Με επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνων, ομιλία και φωτογραφική έκθεση τιμήθηκε η Μάχη της Μενίνας, την Κυριακή 23 Αυγούστου και το μήνυμα ήταν ουσιαστικό. Όχι άλλες συμφορές, παντού και πάντοτε ειρήνη.

Ομιλητής ήταν ο τέως καθηγητής Πανεπιστημίου Iωαννίνων Αθανάσιος Γκότοβος, ο οποίος έγκυρα και με σαφήνεια παρουσίασε τα ιστορικά γεγονότα της μάχης της Μενίνας. 

Μεταξύ άλλων τόνισε ότι "η μάχη της Μενίνας (σημερινή ονομασία του χωριού: Νεράιδα Θεσπρωτίας) στις 17. και 18.8.1944 μεταξύ των δυνάμεων των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών του Ναπολέοντα Ζέρβα και της γερμανικής δύναμης της εγκατεστημένης στον συγκοινωνιακό κόμβο της Μενίνας, υπήρξε μια από τις φονικότερες για τη γερμανική πλευρά μάχες Ελλήνων ανταρτών εναντίον τμήματος της Βέρμαχτ όχι μόνο στην ηπειρωτικό χώρο, αλλά σε ολόκληρη την κατοχική Ελλάδα με πάνω από 90 νεκρούς και βαριά τραυματίες και πάνω από 100 αιχμαλώτους".

Και πρόσθεσε: "Στην όλη επιχείρηση έλαβαν μέρος αρκετές μονάδες των δυνάμεων του Ζέρβα, αναλαμβάνοντας συγκεκριμένες αποστολές, αλλά οι μονάδες που διενήργησαν την επίθεση στη φρουρά της Μενίνας, και συγκεκριμένα το 16ο σύνταγμα υπό τον αντισυνταγματάρχη Κρανιά και το 3/40 σύνταγμα υπό τον αντισυνταγματάρχη Αγόρο, ανήκαν στην 10 η Μεραρχία των ΕΟΕΑ την οποία διοικούσε ο συνταγματάρχης Καμάρας. Η μάχη υπήρξε σκληρή λόγω της προβαλλόμενης σχεδόν διήμερης αντίστασης, με 29 αντάρτες νεκρούς, όπως αναγράφονται στο μνημείο πεσόντων, μεταξύ των οποίων ο βρετανός ταγματάρχης Ντέιβιντ Ουάλας, και αρκετές δεκάδες τραυματίες".

Ακόμη σημείωσε ότι "η επιλογή της χρονικής στιγμής για την προσβολή της φρουράς της Μενίνας από τον Ζέρβα υπήρξε μια από τις σημαντικές παραμέτρους της νίκης. Ο κύριος όγκος των δυνάμεων της 1ης μεραρχίας ορεινών καταδρομών, υπεύθυνης για τις σφαγές του Κεφαλόβρυσου, της Μουσιωτίτσας, του Κομμένου, της Παραμυθιάς, των Λιγκιάδων και πολλών άλλων στην περιοχή των Τζουμέρκων κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Πάνθηρ τον Οκτώβριο του 1943, είχε ήδη απομακρυνθεί από την Ελλάδα και είχε διατεθεί σε άλλα μέτωπα. Παράλληλα, μετά την κατάληψη της Παραμυθιάς και τη μάχη των Αγίων Θεοδώρων στα τέλη Ιουνίου του 1944, οι ένοπλες ομάδες των συμμάχων της Βέρμαχτ Μουσουλμάνων Τσάμηδων, παρότι δεν είχαν πλήρως εξουδετερωθεί, είχαν αποσυρθεί αποδυναμωμένες προς τις περιοχές της Ηγουμενίτσας και των Φιλιατών. Τέλος οι προσβολή των γερμανικών οχυρωματικών θέσεων βορείως της Πρέβεζας εκ μέρους των δυνάμεων του Ζέρβα στις 6 και 7 Ιουλίου 1944 έδειξε ότι οι δυνάμεις αυτές είχαν αποκτήσει δύναμη πυρός ικανή να πλήξει γερμανικούς στόχους πέρα από τις δολιοφθορές κατά μήκος των οδικών αξόνων".

Επίσης υπογράμμισε ότι "η μάχη της Μενίνας δεν ήταν μια από τις συνηθισμένες συμπλοκές ανταρτικών μονάδων με τμήματα της Βέρμαχτ. Οι ίδιοι οι επιτελείς των γερμανικών δυνάμεων την αξιολόγησαν ως κάτι που υπερβαίνει ένα τυπικό επεισόδιο του ανταρτοπόλεμου και ο λόγος ήταν ο εξής: Η προβολή ισχύος του Ζέρβα στη Μενίνα έδειξε ότι αυτός ήταν σε θέση να υπερασπιστεί το συμμαχικό προγεφύρωμα στην περιοχή της Αμμουδιάς, σε περίπτωση που τα υπολείμματα της Βέρμαχτ στην Ήπειρο επιχειρούσαν να το καταστρέψουν και ότι η οδός υποχώρησης των γερμανικών δυνάμεων της Στερεάς, της Πελοποννήσου και των νησιών του Ιονίου προς την Αλβανία μέσω Ηπείρου θα γινόταν εξαιρετικά επισφαλής".

Και διευκρίνισε πως "αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο στις 20.8.1944 ελήφθη η απόφαση συγκέντρωσης πολύ μεγάλου αριθμού γερμανικών στρατευμάτων στην Ήπειρο – μεταξύ των οποίων ήταν και οι μονάδες που διενήργησαν τις σφαγές του Διστόμου και των Καλαβρύτων – με αντικειμενικό στόχο την πλήρη καταστροφή των δυνάμεων του Ζέρβα. Μέρος των δυνάμεων αυτών βρισκόταν ήδη στη Μίχλα, λίγα χιλιόμετρα βορείως της Παραμυθιάς, στις 23.8.1944 όπου είχε αρχίσει τη σφαγή αμάχων. Εξωτερικοί παράγοντες, όπως η πτώση του καθεστώτος Αντωνέσκου στη Ρουμανία και η διαφαινόμενη αλλαγή στάσης της Βουλγαρίας απέτρεψαν, ευτυχώς, νέα Δίστομα και νέα Καλάβρυτα σε όλη τη Θεσπρωτία. Η 4. SS μεραρχία της αστυνομίας διατάχθηκε να μετακινηθεί επειγόντως προς την περιοχή των Σκοπίων και η όλη επιχείρηση εξόντωσης των ΕΟΕΑ, η οποία είχε οριστεί να ξεκινήσει συντονισμένα στις 27.8.1944, ματαιώθηκε λόγω έλλειψης επαρκών στρατιωτικών δυνάμεων.

Παρέστησαν και κατέθεσαν στεφάνια οι τοπικοί πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί παράγοντες,   εκπρόσωπος της Αστυνομίας, εκπρόσωπος των ΕΟΑ-ΕΔΕΣ, εκπρόσωπος συγγενών των πεσόντων, εκπρόσωπος αποστράτων κ. ά.

Στο Δημοτικό Σχολείο Νεράιδας παρουσιάστηκε φωτογραφικό υλικό  από τον  Αλέκο Ράπτη, ιστορικό ερευνητή, με θέμα: «Ο ΕΔΕΣ στη Θεσπρωτία και η μάχη στη Μενίνα, στις 17 και 18 Αυγούστου 1944, εναντίον του γερμανικού στρατού της Βέρμαχτ».

Οι αγωνιστές της Μενίνας μας δείχνουν το δρόμο να θυσιάζουμε το ατομικό μας συμφέρον και τον ατομικό μας εγωισμό, για να υπερασπιστούμε σθεναρά τη λευτεριά της καρδιάς μας, την αλήθεια, το δίκαιο, τα πιστεύω και τις αρχές μας. 

Η μάχη της Μενίνας έγινε την 17η-18η Αυγούστου 1944, κατόπιν διαταγής του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής.

Οι δυνάμεις της Χ Μεραρχίας του ΕΔΕΣ, με διοικητή τον Συνταγματάρχη Βασίλειο Καμάρα έφεραν σε πέρας και με απόλυτη επιτυχία μια δύσκολη αποστολή, που τους ανέθεσε ο Ναπολέων Ζέρβας.

Η Μενίνα αποτελούσε αξιόλογο κόμβο συγκοινωνιών, όχι μόνο για τους αντάρτες, αλλά και για τους κατακτητές. Οι Γερμανοί έχοντας τον έλεγχο της περιοχής, μπορούσαν να εφοδιάζουν φυλάκια τους στην Ηγουμενίτσα, στους Φιλιάτες και στη νήσο Κέρκυρα από τα Ιωάννινα και την Πρέβεζα.

Από την άλλη οι Τσάμηδες, που συνεργάζονταν ανοιχτά με τις κατοχικές δυνάμεις, με φανατισμό ενίσχυαν τους Γερμανούς.

Εικοσιπέντε συνολικά ήταν οι νεκροί ήρωες της θρυλικής μάχης της Μενίνας: Ταγματάρχης Ντέϊβιντ Ουάλλας, Ανθ/γός Πέτρος Λαλαγιάννης, Ανθ/γός Αχιλλεύς Μπίστης, Ανθ/γός Λάζαρος Τρίμπος, Ανθ/στής Θεόδωρος Γαλάνης, Επιλοχίας Ελευθέριος Γκορτζής, Επιλοχίας Γεώργιος Μετσοβίτης, Ενωματάρχης Βασίλειος Τσέτσος, Οπλαρχηγός Κωνσταντίνος Κωλέτσας, Δεκανεύς Δημήτριος Κοκοράβας. Αντάρτες: Νικόλαος Αμπελογιάννης, Κωνσταντίνος Βασιλείου, Σωτήριος Ζορμπάς, Μιχαήλ Ιωάννου, Γεώργιος Κοψίδης, Βασίλειος Κουλούρης, Δημήτριος Κωλέτσας, Νικόλαος Μέξης, Σπυρίδων Σοαπρίκης, Θεόδωρος Τοινέλος, Νικόλαος Τσουκνιάς, Γεώργιος Φύσσας, Νικόλαος Χαρίτος, Ιωάννης Χρήστου.

Παλαιότερα συμμετείχαν πολλά άτομα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας στον εορτασμό της μάχης της Μενίνας.  Έρχονταν λεωφορεία παλαιότερα με προσκυνητές ή μεμονωμένα άτομα από Αθήνα, Θεσσαλονίκη, άλλες περιοχές της Μακεδονίας, Πάτρα, Ιωάννινα, Άρτα, Πρέβεζα κ.λπ. 

Τώρα  έχουν φύγει από τη ζωή οι περισσότεροι αγωνιστές των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα και είναι λίγα τα πρόσωπα, που ενδιαφέρονται και επανδρώνουν τους αντιστασιακούς συλλόγους πανελλαδικά.

Επιπλέον έχουν υποχωρήσει οι εθνικές αξίες στις συνειδήσεις πολλών σύγχρονων ανθρώπων και ειδικά νέων, με αποτέλεσμα να μη δίνουν σημασία σε παρόμοιες επετείους.

Οι εποχές σαφώς άλλαξαν, οι προτεραιότητες με ό,τι συμβαίνει γύρω μας είναι άλλες, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να λησμονούμε και να μη στηριζόμαστε και να μην εμπνεόμαστε από τη θυσιαστική προσφορά των προγόνων μας.

Οπότε αυτό, που χρειάζεται, για να ξαναζωντανέψουν αυτές οι επέτειοι, είναι η ηθική και πνευματική ανασυγκρότηση της εθνικής μας ζωής.

Δυστυχώς, όμως, αυτό, που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο, μένει όνειρο…

Για να μην είναι όνειρο πρέπει επί τέλους να το καταλάβουμε: Είναι πραγματικότητα ο ηρωισμός. Και επειδή η πνευματική δύναμη που  λέγεται ηρωισμός είναι πραγματικότητα, γι'  αυτό η Ελλάδα είναι ακόμη ζωντανή και  ελεύθερη , ύστερα από τόσες επιδρομές και τόσους κινδύνους.  Είναι πραγματικότητα η αυτοθυσία, γι'  αυτό έπεσαν έξω όλα τα σχέδια των εχθρών. 

π. Ηλίας Μάκος