Τιμήθηκε η μνήμη τους 83 χρόνια μετά

Τιμήθηκε, 83 χρόνια μετά, το ολοκαύτωμα του χωριού Κεφαλοβρύσου Πωγωνίου κατά τα χρόνια της Κατοχής, με την παρουσία αρκετών κατοίκων της περιοχής. 

Η σεμνή τελετή τιμής και μνήμης, που συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Πωγωνίου, την Περιφέρεια Ηπείρου, την Π.Ε.Δ. Ηπείρου, την Τοπική Κοινότητα Κεφαλοβρύσου, την Ένωση Πωγωνησίων Ηπείρου, τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Κεφαλοβρύσου και τον Σύλλογο Γυναικών Κεφαλοβρύσου, περιελάβανε μνημόσυνο στον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου και τρισάγιο στο μνημείο πεσόντων , χοροστατούντος του Μητροπολίτου Κονίτσης Αλεξίου, κατάθεση στεφάνων, χαιρετισμούς και ομιλία.

Ιδιαίτερα συγκινητικά ήταν τα λόγια του Μητροπολίτου Αλεξίου, ο οποίος αναφέρθηκε στον εθνομαρτυρικό ρόλο του κλήρου εκείνης της περιόδου, που πότισαν με το αίμα τους το δένδρο της ελευθερίας στην Ελλάδα, προτιμώντας να θυσιαστούν και όχι να παραδοθούν.

Τόνισε τη βαθιά πίστη και την αυταπάρνηση των ιερέων της εποχής, οι οποίοι αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το ποίμνιό τους στις πιο μαύρες σελίδες της Ιστορίας, επιλέγοντας να θυσιαστούν μαζί με τους συγχωριανούς τους και αφήνοντας μια ανεξίτηλη παρακαταθήκη χρέους και μνήμης.

Ο δήμαρχος Πωγωνίου Κων/νος Καψάλης σημείωσε μεταξύ άλλων ότι "η φετινή μας συγκέντρωση δεν είναι μόνο μια πράξη πένθους, αλλά και μια πράξη ευθύνης απέναντι στο παρελθόν και το μέλλον μας. Θέλω να σας ενημερώσω υπεύθυνα ότι ο Δήμος Πωγωνίου δεν καταθέτει τα όπλα. Παρά τις όποιες καθυστερήσεις ή εμπόδια του παρελθόντος, η διεκδίκησή μας για την επίσημη αναγνώριση του Κεφαλοβρύσου ως "Μαρτυρικό Χωριό" συνεχίζεται με νέα ορμή. Συστήσαμε ήδη ειδική επιστημονική επιτροπή, η οποία εργάζεται εντατικά για τη σύνταξη ενός νέου, πλήρους και τεκμηριωμένου φακέλου που θα κατατεθεί στις αρμόδιες αρχές. Για εμάς, η αναγνώριση αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Είναι μια ηθική δικαίωση για έναν τόπο που θρήνησε αθώα θύματα. Ο πόνος και η θυσία δεν μετριούνται με ψυχρά ποσοστά ή στατιστικές. Η ιστορική αλήθεια είναι μία και αδιαπραγμάτευτη: Το Κεφαλόβρυσο υπήρξε, είναι και θα παραμείνει στη συνείδηση όλων μας ένας τόπος μαρτυρικός».

Και πρόσθεσε: "Ο δήμος έχει ήδη δρομολογήσει ένα σπουδαίο έργο, αυτό της πλήρους αποκατάστασης του Μνημείου Πεσόντων και του περιβάλλοντα χώρου, συνολικού προϋπολογισμού 69.000€, από τα οποία οι 40.000 ήταν δωρεά από τον τότε Πρόεδρο της Βουλής κ. Κώστα Τασούλα".

Ο βουλευτής Ιωαννίνων της Ν.Δ. κ. Γιώργος Αμυράς επεσήμανε ότι είναι χρέος να αναγνωριστεί ως μαρτυρικό χωριό το Κεφαλόβρυσο, ενώ ο Βουλευτής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. κ. Ιωάννης Τσίμαρης υπογράμμισε ότι η λήθη είναι δεύτερος θάνατος και είναι χρέος της κοινωνίας να μην ξεχάσει ποτέ.

Ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Κεφαλοβρύσου Γεώργιος Μεντής ανέφερε: ότι "η μνήμη τους είναι ζωντανή μέσα από την καθημερινότητά μας και η δικαίωση της θυσίας τους αποτελεί για εμάς ιερή παρακαταθήκη", ενώ ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βλάχων Μιχάλης Μαγειρίας εξέφρασε τη στήριξη της Ομοσπονδίας στο δίκαιο αίτημα αναγνώρισης ως Μαρτυρικού Χωριού.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο αναπληρωτής καθηγητής ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. κ. Στράτος Δορδανάς, ο οποίος ανέλυσε με επιστημονική ακρίβεια το ιστορικό πλαίσιο και τη βαρύτητα της ναζιστικής θηριωδίας.

Ως προς το ιστορικό του ολοκαυτώματος το μεσημέρι του Σαββάτου της 10ης Ιουλίου 1943 ο 6ος λόχος του 2ου τάγματος του 98 συντάγματος της «Εντελβάις», με διοικητή τον υπολοχαγό Μίχαελ Παίσιγκερ, εισέβαλε στο Κεφαλόβρυσο, συλλαμβάνουν όσους συναντούν μπροστά τους.

Η τραγωδία ολοκληρώνεται τις επόμενες ώρες, καθώς οι Γερμανοί οδήγησαν τους 22 συλληφθέντες μέσα σε 2 σπίτια και τους καίνε ζωντανούς, ενώ το Κεφαλόβρυσο παραδίδεται στις φλόγες, στο πλιάτσικο και στην καταλήστευση και μένουν τα αποκαΐδια των κτισμάτων.

Όμως οι κάτοικοί του ξανάκτισαν τα σπίτια τους, αφού μετά το 1960 μετανάστευσαν μαζικά στη Γερμανία!

Ο Ελευθέριος Αλεξάκης στο βιβλίο του με τίτλο ‘Οι Βλάχοι του Μετζιτιέ και η ειρωνεία της ιστορίας’, – αναφέρει σχετικά:

«…Τη 10η Ιουλίου του 1943 μια γερμανική φάλαγγα αποτελούμενη από μερικές διμοιρίες της 1ης ορεινής μεραρχίας ονομαζόμενης Edelweiss κατέλαβε το χωριό Μετζιντιέ ή Κεφαλόβρυσο του Πωγωνίου, οι στρατιώτες συνέλαβαν αριθμό πολιτών Βλάχων, τους οποίους έκλεισαν μέσα σε δύο σπίτια, τα οποία κατόπιν πυρπόλησαν μαζί με άλλα 20-50 σπίτια από τα καλύτερα του χωριού, καίγοντας ζωντανούς είκοσι δύο από τους συλληφθέντες. Μετά από το 1960 οι Βλάχοι του ίδιου χωριού άρχισαν να μεταναστεύουν μαζικά στη Γερμανία προς αναζήτηση εργασίας. Σχεδόν τα 2/3 του πληθυσμού του χωριού εργάστηκαν και απέκτησαν χρήματα στη Γερμανία. Έφτιαξαν σύγχρονα σπίτια, αγόρασαν αυτοκίνητα, έκαναν καταθέσεις στις τράπεζες. Το χωριό αυτό έγινε ένα από τα σημαντικότερα και τα πλουσιότερα της επαρχίας Πωγωνίου. Δεν μπορούσε με καλύτερα τρόπο να παίξει το παιχνίδι της η ειρωνεία της ιστορίας…».

Οι συμμετέχοντες και στη φετινή εκδήλωση τιμής και μνήμης  ένιωσαν ότι επικοινώνησαν ψυχικά με τους αθάνατους νεκρούς εκείνης της λαίλαπας. Και άντλησαν τα ηθικά της διδάγματα.

Οφείλουμε να κρατάμε αναμμένη τη λαμπάδα των αιώνιων ιδανικών της λευτεριάς και να πορευόμαστε στα ειρηνικά μας έργα, έτοιμοι, όμως, για την επανάληψη της θυσίας αν ποτέ χρειαστεί.

π. Ηλίας Μάκος