Για το εργοστάσιο (Μονάδα Επεξεργασίας
Αποβλήτων - ΜΕΑ) στο Ελευθεροχώρι, η πρόταση προβλέπει:
•
Τεχνολογική
αναβάθμιση: Μετατροπή της υφιστάμενης μονάδας ώστε να μπορεί να υποδεχθεί
και να επεξεργαστεί ξεχωριστά ρεύματα αποβλήτων (όπως τα προδιαλεγμένα
βιοαπόβλητα).
•
Μείωση
του υπολείμματος: Στόχος των παρεμβάσεων είναι η αύξηση της
ανάκτησης ανακυκλώσιμων υλικών και η ελαχιστοποίηση του ποσοστού των σκουπιδιών
που καταλήγουν για τελική ταφή στους ΧΥΤΥ.
•
Δικτύωση
υποδομών: Το «νέο» αναβαθμισμένο εργοστάσιο θα λειτουργεί συνδυαστικά με
τις νέες μονάδες που σχεδιάζονται σε Πρέβεζα και Ηγουμενίτσα, καθώς και με την
προμήθεια σύγχρονου εξοπλισμού χωριστής συλλογής (για βιοαπόβλητα, πράσινα και
ογκώδη αντικείμενα) από τους Δήμους.
Σε ανακοίνωσή του ο Κάτσος Φίλιππος, Εκπαιδευτικός - Μηχανολόγος Μηχανικός - MPA Δημόσιας Διοίκησης, εκπρόσωπος των κατοίκων Κουμαριάς Ιωαννίνων, επισημαίνει ότι:
"Η παρέμβαση αφορά την τεχνολογική αναβάθμιση και μετατροπή του υπάρχοντος εργοστασίου (ΜΕΑ) στο Ελευθεροχώρι, ώστε να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα διαλογής. Σύμφωνα με πληροφορίες και με κάθε επιφύλαξη, δεν προβλέπεται η κατασκευή νέας παράλληλης μονάδας στον ίδιο χώρο. Αντίθετα, οι εντελώς νέες, αυτόνομες μονάδες του ευρύτερου σχεδιασμού θα κατασκευαστούν σε άλλες περιοχές της Ηπείρου (Πρέβεζα και Ηγουμενίτσα).
Το καινούργιο στοιχείο για το εργοστάσιο
–χωρίς να ξέρουμε εν τέλει αν αυτό θα είναι καλό ή κακό για την περιοχή μας (αν
και σίγουρα είναι καλό συνολικά για την ανακύκλωση)– είναι τα προδιαλεγμένα βιοαπόβλητα (ή οργανικά
απόβλητα). Πρόκειται για τα οργανικά υλικά που εμείς οι ίδιοι ξεχωρίζουμε στην
πηγή (δηλαδή στο σπίτι, στο εστιατόριο ή στο κατάστημα) πριν καταλήξουν στον
κλασικό πράσινο ή γκρίζο κάδο με τα κοινά σκουπίδια. Στην πράξη, είναι τα υλικά
που ρίχνουμε (ή θα ρίχνουμε) στους καφέ κάδους ανακύκλωσης.
Χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
1.
Απόβλητα
τροφίμων και κουζίνας: Υπολείμματα από μαγειρεμένα ή ωμά φαγητά,
φλούδες από φρούτα και λαχανικά, τσόφλια αυγών, κατακάθι καφέ, φίλτρα τσαγιού,
ψωμί και γαλακτοκομικά.
2.
Πράσινα
απόβλητα κήπων: Φύλλα, ξερά χόρτα, κλαδιά, κομμένο γκαζόν
και φυτικά υπολείμματα από γλάστρες ή κήπους.
Γιατί έχει σημασία να είναι «προδιαλεγμένα»;
Όταν τα οργανικά υλικά ανακατεύονται με πλαστικά, μέταλλα ή χημικά στους
κοινούς κάδους, «μολύνονται» και είναι αδύνατον να αξιοποιηθούν πλήρως.
Αντίθετα, όταν συλλέγονται καθαρά και ξεχωριστά, μεταφέρονται σε μονάδες όπως
αυτή που θα αναβαθμιστεί στο Ελευθεροχώρι και μετατρέπονται σε:
•
Πράσινη
Ενέργεια: Μέσω της αναερόβιας χώνευσης παράγεται βιοαέριο, το οποίο
χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος ή θερμότητας (αρκεί να
παράγεται όλο το χρόνο και να μην αποθηκεύεται το κομπόστ πρόχειρα, προκειμένου
να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν ανέβει η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος).
•
Κόμποστ
(Λίπασμα): Φυσικό εδαφοβελτιωτικό υψηλής ποιότητας για καλλιέργειες,
κήπους και πάρκα (στη δική μας περίπτωση, σε πολλές περιπτώσεις δεν
αξιοποιείται και αποθηκεύεται πρόχειρα στον περιβάλλοντα χώρο του εργοστασίου ή
χρησιμοποιείται για επικάλυψη στον ΧΥΤΥ).
Το κέρδος
Τα βιοαπόβλητα αποτελούν σχεδόν το 40% του βάρους των οικιακών μας σκουπιδιών. Διαχωρίζοντάς τα, μειώνουμε δραστικά τον όγκο των σκουπιδιών που θάβονται και προστατεύουμε το περιβάλλον από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Προς το παρόν, στην Περιφέρεια Ηπείρου δεν
υπάρχουν παντού οι αντίστοιχοι κάδοι για να γίνει η διαλογή, καθώς για να
λειτουργήσει η «διαλογή στην πηγή» απαιτούνται οι κατάλληλες υποδομές στους
δρόμους. Η αλήθεια είναι ότι η Ήπειρος βρίσκεται σε φάση μετάβασης. Ήδη οι
Δήμοι της Περιφέρειας (σύμφωνα με πληροφορίες, όπως ο Δήμος Ιωαννιτών, ο Δήμος
Αρταίων κ.ά.) έχουν ξεκινήσει να παραλαμβάνουν και θα τοποθετήσουν σταδιακά
τους πρώτους καφέ κάδους (μαζί με ειδικά καφέ απορριμματοφόρα), αν και η πλήρης
ανάπτυξη και ολοκλήρωση του δικτύου παντού είναι δύσκολο να επιτευχθεί σε μικρό
χρονικό διάστημα.
Η πρόταση του Συνδέσμου Διαχείρισης
Απορριμμάτων (ΑΣΔΣΑ) και η αναβάθμιση του εργοστασίου στο Ελευθεροχώρι
σχεδιάστηκαν ακριβώς επειδή θα αλλάξει ο τρόπος συλλογής. Η διαλογή θα γίνεται
με δύο τρόπους:
1. Σταδιακή επέκταση των Καφέ Κάδων (Σωστή
Διαλογή). Οι Δήμοι υποχρεούνται να πυκνώσουν το δίκτυο των καφέ κάδων.
Πού δίνεται προτεραιότητα:
•
Η συλλογή ξεκινά συνήθως από τους μεγάλους
«παραγωγούς» βιοαποβλήτων, δηλαδή εστιατόρια, ξενοδοχεία, καφετέριες,
στρατόπεδα, νοσοκομεία και λαϊκές αγορές, όπου οι ποσότητες οργανικών είναι
τεράστιες και «καθαρές».
•
Επεκτείνεται σταδιακά στις γειτονιές και
στα σπίτια, ενώ σε ορισμένες επαρχιακές ή αγροτικές περιοχές της Ηπείρου θα
πρέπει να εγκατασταθούν και μικροί οικιακοί κομποστοποιητές για τους κήπους.
Τώρα, το πόσο έτοιμοι και ευσυνείδητοι
είμαστε ώστε να εφαρμόσουμε σωστά (π.χ. όπως οι Γερμανοί) τα νέα δεδομένα της
ανακύκλωσης, θα το δείξει ο χρόνος. Το παρελθόν πάντως, αν πάρουμε ως
παράδειγμα τη λειτουργία του εργοστασίου ανακύκλωσης στο Ελευθεροχώρι, δεν μας
επιτρέπει να είμαστε και τόσο αισιόδοξοι...
2. Μηχανική Διαλογή στο Εργοστάσιο (Για τα
υπόλοιπα σκουπίδια). Επειδή πάντα ένα μεγάλο μέρος των
οργανικών αποβλήτων θα καταλήγει κατά λάθος στους κλασικούς πράσινους/γκρίζους
κάδους, η αναβάθμιση του εργοστασίου στο Ελευθεροχώρι προβλέπει σύγχρονα
μηχανικά συστήματα διαχωρισμού. Το εργοστάσιο θα μπορεί να «ξεσκαρτάρει»
αυτόματα τα οργανικά υλικά από τα σύμμεικτα σκουπίδια, ώστε να μην πηγαίνουν
χαμένα, αν και το κόμποστ που παράγεται από αυτή τη διαδικασία είναι
χαμηλότερης ποιότητας (όπως αυτό που αξιοποιείται σήμερα από το εργοστάσιο) σε
σχέση με αυτό των καφέ κάδων.
Το χρονοδιάγραμμα και οι υποδομές
Η αναβάθμιση του εργοστασίου και η πλήρης
ανάπτυξη των καφέ κάδων από τους Δήμους θα πρέπει να τρέξουν παράλληλα, ώστε
όταν το εργοστάσιο είναι έτοιμο τεχνολογικά, το δίκτυο των κάδων να λειτουργεί
σε πλήρη ισχύ.
Αν και γεωγραφικά ο χώρος του εργοστασίου θα
παραμείνει ο ίδιος, ο χώρος υποδοχής και αποθήκευσης (τα bunker υποδοχής) θα
υποστεί σημαντικές τροποποιήσεις και λειτουργικό διαχωρισμό. Δεν θα πέφτουν όλα
τα σκουπίδια στην ίδια «μάζα» όπως σήμερα. Μια τέτοια αναβάθμιση προβλέπει τα
εξής:
•
Διαφορετικές
γραμμές/θέσεις εκφόρτωσης: Τα φορτηγά που μεταφέρουν τα προδιαλεγμένα
βιοαπόβλητα (από τους καφέ κάδους) θα ξεφορτώνουν σε διαφορετικό, ειδικά
διαμορφωμένο σημείο από ό,τι τα κοινά σύμμεικτα σκουπίδια (από τους πράσινους
κάδους).
•
Αποφυγή
επιμόλυνσης: Αυτό είναι το πιο κρίσιμο κομμάτι. Αν τα
καθαρά οργανικά από τους καφέ κάδους ανακατευτούν στην υποδοχή με τα κοινά
σκουπίδια, θα υποβαθμιστούν και θα καταστραφούν. Επομένως, ο χώρος υποδοχής
οργανώνεται έτσι ώστε τα δύο ρεύματα να κρατούνται χωριστά. Αν όμως και σε αυτή
την περίπτωση οι πόρτες παραμένουν ορθάνοιχτες 24/7, τότε τα πράγματα θα είναι
χειρότερα από ό,τι σήμερα!!!
•
Συστήματα
απόσμησης: Επειδή τα καθαρά οργανικά απόβλητα αποσυντίθενται γρήγορα και
μυρίζουν έντονα, ο χώρος υποδοχής και προεπεξεργασίας τους πρέπει να είναι
κλειστός και να εξοπλιστεί με ενισχυμένα συστήματα αερισμού και φίλτρα
(βιοφίλτρα) για τη συγκράτηση των οσμών. Βέβαια, το ίδιο θα έπρεπε να συμβαίνει
και σήμερα, αλλά... ας μην αναφέρουμε την τρύπα που υπήρχε στην οροφή του
εργοστασίου και έκλεισε μετά από δική μας υπόδειξη.
Επομένως, η υποδοχή «μεγαλώνει» σε
δυνατότητες και χωρίζεται εσωτερικά, ώστε το εργοστάσιο να μπορεί να υποδεχθεί
παράλληλα, αλλά σε ξεχωριστές γραμμές, τα διαφορετικά είδη απορριμμάτων.
Η ανησυχία και η αγανάκτησή μας πρέπει να
μετουσιωθούν σε λύση του προβλήματος. Η δυσοσμία, που είναι ένα από τα
μεγαλύτερα προβλήματα για εμάς που ζούμε κοντά σε τέτοιες μονάδες, πρέπει να
πάψει να υπάρχει. Για να μην μένουν οι πόρτες υποδοχής μόνιμα ανοιχτές ή τα
συστήματα υποπίεσης και φίλτρων υπολειτουργούν –κατάσταση που γίνεται ανυπόφορη
για τα γύρω χωριά– η πρόταση αναβάθμισης, όταν υλοποιηθεί σωστά και σύμφωνα με
τις σύγχρονες προδιαγραφές, θα πρέπει να βελτιώσει σημαντικά την κατάσταση και
όχι να την επιδεινώσει.
Άρα, για να αντιμετωπιστεί αυτό ακριβώς το
πρόβλημα πρέπει να απαιτηθούν:
1.
Αυτοματοποιημένες
πόρτες (Fast-acting doors): Στις σύγχρονες αναβαθμίσεις επιβάλλεται η
εγκατάσταση βιομηχανικών θυρών ταχείας οδοστρωσίας. Αυτές οι πόρτες ανοίγουν
αυτόματα μόνο τη στιγμή που μπαίνει το απορριμματοφόρο και κλείνουν αμέσως μετά
(μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα), εμποδίζοντας τη διαφυγή του αέρα προς τα έξω.
Το γεγονός ότι σήμερα οι πόρτες μένουν συνεχώς ανοιχτές αποτελεί κακή
λειτουργική πρακτική που η νέα υποδομή καλείται να εξαλείψει.
2.
Διορθώσεις
στο σύστημα υποπίεσης: Για να μην βγαίνει μυρωδιά έξω, ο χώρος
υποδοχής πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή αρνητική πίεση (υποπίεση). Αυτό σημαίνει
ότι όταν ανοίγει μια πόρτα, ο εξωτερικός αέρας ρουφιέται προς τα μέσα, αντί να
βγαίνει ο επιβαρυμένος αέρας προς τα έξω. Η αναβάθμιση πρέπει να περιλαμβάνει
την αντικατάσταση ή τον επανασχεδιασμό των ανεμιστήρων και των καναλιών
αναρρόφησης που σήμερα υπολειτουργούν.
3.
Ενίσχυση
των Βιοφίλτρων: Όλος ο αέρας που αναρροφάται από το
εσωτερικό του εργοστασίου οδηγείται σε βιοφίλτρα (ειδικά φίλτρα με οργανικά
υλικά, όπως τσιπς ξύλου ή ρίζες, όπου μικροοργανισμοί «τρώνε» τις οσμές). Με
την προσθήκη των προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων (που μυρίζουν πιο έντονα), η
μελέτη αναβάθμισης οφείλει να προβλέπει νέα, μεγαλύτερα ή πρόσθετα συστήματα
βιοφίλτρων για να ανταπεξέλθουν στο νέο φορτίο.
Το «κλειδί» για το μέλλον
Τεχνολογικά, η πρόταση δίνει τα εργαλεία για
να λυθεί το πρόβλημα της μυρωδιάς. Ωστόσο, η πραγματική βελτίωση στην
καθημερινότητά μας εξαρτάται από τη σωστή λειτουργία και συντήρηση του
εργοστασίου. Αν οι πόρτες συνεχίσουν να μένουν ανοιχτές από αμέλεια ή αν δεν
αλλάζονται τα υλικά στα βιοφίλτρα, το πρόβλημα όχι απλώς θα παραμείνει, αλλά θα
επιδεινωθεί. Η αναβάθμιση είναι η ευκαιρία να διορθωθούν αυτά τα λειτουργικά
λάθη με αυστηρότερο έλεγχο, βάζοντας τέλος σε αυτό που συμβαίνει σήμερα.
Είμαστε υπέρ της ανακύκλωσης, αλλά τηρώντας
αυστηρά τις προδιαγραφές που έχουν θεσπιστεί. Δεν θα ανεχθούμε άλλη υποβάθμιση
της υγείας μας, της ποιότητας ζωής και του περιβάλλοντος.
Αξίζουμε ένα καλύτερο μέλλον εμείς και τα παιδιά μας. Τέλος στις παραλείψεις –είτε γίνονται προμελετημένα, εσκεμμένα είτε από αμέλεια. Στο βωμό του κέρδους δεν θα θυσιάσουμε τα χωριά μας και τις ζωές μας! Είμαστε απόγονοι των Σουλιωτών και θα το αποδείξουμε!!!¨.