Τρεις ναοί-πολιτιστικά μνημεία

Τρεις ναοί-πολιτιστικά μνημεία στην Αλβανία

Του π. Ηλία Μάκου

Αυτές τις ημέρες τελέστηκαν ακολουθίες σε Ορθόδοξους ναούς -μνημεία της Αλβανίας, οι οποίοι έχουν μεγάλη εκκλησιαστική και πνευματική αξία και σημασία, παρότι η φθορά του χρόνου είναι εμφανής πάνω τους.

Λειτουργήθηκε, ιερουργούντος του Μητροπολίτου Βερατίου Αστίου, ο ναός του Αγίου Νικολάου στο Περόντι του Βερατίου, ο οποίος είναι κτίσμα του 11ου αι., ενώ κάποιες πηγές τον χρονολογούν κατά τον 10 αι. Το κτίριο υπέστη αρχιτεκτονικές αλλαγές κατά τη βυζαντινή περίοδο, ενώ το 1786 ανακατασκευάστηκε η στέγη του και προστέθηκαν τόξα. Το κωδωνοστάσιο του ναού θεωρείται ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα βυζαντινά καμπαναριά σε ολόκληρα τα Βαλκάνια.

Μάλιστα στον εξωτερικό χώρο του ναού παρουσιάστηκε και φωτογραφική έκθεση για την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά. Ανακηρυγμένο πολιτιστικό μνημείο από το 1963, αντιπροσωπεύει τις ιστορικές και πολιτιστικές αξίες της περιοχής. Η έκθεση αποτύπωσε την πορεία του ναού μέσα στα χρόνια και σκοπός είναι ο πολιτιστικός αυτός θησαυρός να πάρει τη θέση που του αξίζει στον θρησκευτικό τουριστικό χάρτη της Αλβανίας.

Ακόμη θεία λειτουργία τελέστηκε στον ναό του Αγίου Νικολάου στο Κάστρο Βερατίου, που χτίστηκε στα τέλη του 16ο αι. και οι αγιογραφίες αποτελούν έργο του αγιογράφου Ουνουφρίου του Κυπρίου.

Επίσης ο Μητροπολίτης Αργυροκάστρου Ναθναήλ τέλεσε θεία λειτουργία στη Μονή Αγίου Νικολάου Μεσοποτάμου, η οποία έχει υποστεί ζημιές και σχεδιάζεται η αποκατάστασή της.

Μοναδική περίπτωση εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στην Αλβανία αποτελεί η Μονή αυτή. Σήμερα σώζεται μόνο ο επιβλητικός ναός του μοναστηριού, που είναι δίκλινος και στεγάζεται με τέσσερις τρούλους, που στηρίζονται στους εξωτερικούς τοίχους και σε έναν κεντρικό κίονα. Θόλοι και αετώματα, κολώνες και κεραμοπλαστικές διακοσμήσεις δείχνουν τη λαμπρότητα του οικοδομήματος και τη κομψή και αριστουργηματική αρχιτεκτονική μορφή του, αξεπέραστη στο είδος της.

Ανατολικά προεξείχαν δύο πεντάπλευρες αψίδες –σήμερα έχουν αντικατασταθεί από μια πεντάπλευρη- ενώ στοές, που δεν σώζονται, περιβάλλανε το κτίριο από τρεις πλευρές. Το πλινθοπερίκλιστο σύστημα δομής και ο πλούσιος κεραμοπλαστικός διάκοσμος, καθώς και το περιστώο δίνουν μια πρωτοτυπία για τα δεδομένα της περιοχής και θυμίζουν τη ναοδομία του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Κτίστηκε, σύμφωνα με μια παράδοση το 306 μ. Χ. από το Μεγάλο Κωνσταντίνο. Καταστράφηκε και ξαναχτίστηκε από το Κωνσταντίνο Θ΄ τον Μονομάχο (1042-1045).

Το 1205 στο νάρθηκα της Μονής Αγίου Νικολάου λειτούργησε μοναστηριακή σχολή καλυβογραμμάτων (οι ιερείς δίδασκαν ανάγνωση, γραφή και το ψαλτήρι) με μαθητές από τα γύρω χωριά. Στους τοίχους του ναού, στα κελιά και στα άλλα κτίσματα είχαν χρησιμοποιηθεί αρχιτεκτονικά μέλη, αγκωνάρια, κιονόκρανα, ανάγλυφα από τα ερείπια της αρχαίας Φοινίκης, που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση.

Και τα τρία αυτά μνημεία μας θυμίζουν ότι η χριστιανική απάντηση στη ζωή δεν είναι να αρνηθούμε κάθε τι υλικό και γήινο στο όνομα του πνευματικού και ουράνιου στοιχείου του βίου.

Αλλά μας κάνει να καταλάβουμε ότι το σώμα, η ψυχή και αυτή η ίδια η ζωή, γίνονται λαμπερός ναός του Θεού, όταν Τον ακολουθούμε και φωτιζόμαστε από την αλήθεια Του και αγιαζόμαστε από τη χάρη Του. Να γίνουμε, ως έμψυχος χώρος του ίδιου του Θεού, το ζωντανό κατοικητήριό Του.

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΡΟΝΤΙ ΒΕΡΑΤΙΟΥ