Δεν εγκαταστάθηκαν ποτέ Αλβανοί στη Θεσπρωτία…
Σημαντικά στοιχεία για την καταγωγή των
Μουσουλμάνων Τσάμηδων προκύπτουν από ένα 29σέλιδο υπόμνημα, που συνέταξε στις 14
Ιουλίου του 1986 ο αείμνηστος πρώην βουλευτής Θεσπρωτίας Στρατής Αθανασάκος, που
ήταν άριστος γνώστης του θέματος. Αναφέρει μεταξύ άλλων: « Όπως βεβαιώνουν οι
ιστορικοί, αλλά και όπως είναι τοπικά παραδεκτό, οι Μουσουλμάνοι Τσάμηδες είναι
απόγονοι των Θεσπρωτών και προέρχονται από τους κατά καιρούς εξισλαμισθέντες
κατοίκους της περιοχής. Στο θεσπρωτικό χώρο δεν εγκαταστάθηκαν Τούρκοι ως
έποικοι, αλλά ελάχιστοι ως όργανα της τουρκικής διοικήσεως, οι οποίοι, όμως,
δεν παρέμειναν μόνιμα και
οικογενειακά στον τόπο. Ούτε Αλβανοί από την ιστορικά
παραδεκτή Αλβανία, ακόμη και της νότιας ή κεντρικής, εγκαταστάθηκαν ποτέ στη
Θεσπρωτία. Συνεπώς οι αποτελέσαντες κατά καιρούς την μειονότητα αυτή, δεν είναι
δυνατόν να υποστηριχθεί ότι έλκουν την καταγωγή και έχουν την ιθαγένεια (εθνική
καταγωγή) Τουρκική ή Αλβανική. Και είναι αδόκιμη και αντίθετη προς την
πραγματικότητα της καταγωγής και ιθαγένειάς τους τόσο η ορολογία Αλβανοτσάμηδες
ή Αλβανοί Τσαμουργιάς, την οποία χρησιμοποιούσαν γι’ αυτούς η Αλβανία με την
Ιταλία κατά την περίοδο του Αλβανικού Συνδέσμου (ιδρύθηκε με έμπνευση της Τουρκίας
κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα) από το 1887 και μετά, μέχρι και
το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και κατά τη διάρκειά του, μέχρι και το 1944, για να
βρίσκουν αιτίες και αφορμές για την κατά της Ελλάδας κατά περιόδους εκδήλωση
εχθρότητας, με κορυφαία την επίθεση στις 28 Οκτωβρίου του 1940, όσο και η
ορολογία Τουρκοτσάμηδες. Οι Μουσουλμάνοι Τσάμηδες διακρίνονταν περισσότερο για
το έντονο θρησκευτικό τους πιστεύω και λιγότερο για το εθνικό τους πιστεύω και
θεωρούσαν πατρίδα τους τη χώρα της θρησκείας τους, την Τουρκία. Γι’ αυτό και
μετά τη μη ανταλλαγή τους κατά το 1926, πωλούσαν, όσοι έβρισκαν αγοραστές, την
ακίνητη περιουσία τους και μετανάστευαν στην Τουρκία και κανένας στην Αλβανία».