Όσο χρονικά θα απομακρυνόμαστε από αυτόν και όσο οι μικρότητες και οι μικρολόγοι υπολογισμοί θα παραδίδονται στην αμείλικτη λησμοσύνη, τόσο φωτεινότερα και πλέον μεγαλειδώς θα προβάλλεται η μορφή του ως οικουμενική με την ευρεία έννοια.
Ο Αναστάσιος (οι μεγάλες προσωπικότητες μένουν με το μικρό τους όνομα στη συνείδηση του κόσμου) εξακολουθεί να είναι και θα είναι είναι πάντα μέσα στις καρδιές των Ορθοδόξων και όχι μόνο της Αλβανίας, αφού οι χρυσαφένιες φτερούγες της αγάπης του εκτείνονται προς όλους.
Αγωνιστής ή καλύτερα μαχητής, αλύγιστος και ακλόνητος, ανέστησε από την τέφρα της μια καταδιωκόμενη και ρημαγμένη κατά τα χρόνια του αθεϊσμού στην Αλβανία Ορθόδοξη Εκκλησία.
Της έδωσε την πνοή του. Της έδωσε τις ανάσες του. Της έδωσε την καρδιά του. Της έδωσε τη ζωή του. Χωρίς κανένα απολύτως αντάλλαγμα. Με μόνο κίνητρο, με μόνη δύναμή του, της ψυχής του το θείο χρέος.
Αναδείχθηκε σε μια φωτεινή μορφή της Εκκλησίας και της Θεολογίας, που ένωνε και δεν δίχαζε μέσα από το πολυσήμαντο και πολύπλευρο ποιμαντικό, φιλανθρωπικό, και κοινωνικό έργο του.
Πνευματική υπόσταση και ύπαρξη μεγάλων διαστάσεων, μέσα στην ταπεινότητα και την απλότητά του, αυτό ήταν το μεγαλείο του, χωρίς κανένα ίχνος θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, σημάδευε με τις εμπνευσμένες παρεμβάσεις του την Ορθοδοξία, αλλά και ολόκληρο τoν θρησκευτικό κόσμο, υπερασπιζόμενος την κοινωνική δικαιοσύνη, την αγάπη και την ειρήνη.
Δεν μπορεί να μη τονιστεί ότι αυτή η σημαντική και πρωτοποριακή φυσιογνωμία της εποχής μας απέδειξε τη γνήσια χριστιανική ζωή με λόγια, έργα και συμπεριφορές. Από τα μικρά και ασήμαντα της καθημερινότητας, μέχρι και τα μεγάλα και βαρυσήμαντα, τα δύσκολα διλήμματα, τις μεγάλες αποφάσεις και τις καθοριστικές επιλογές του.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος με τη στάση ζωής του μας προτρέπει και από τον τάφο του να πάρουμε την απόφαση να μπούμε στον στίβο της πίστης και να τρέξουμε για την αγάπη, ώστε να αποφύγουμε την απογοήτευση για όλα αυτά, που συμβαίνουν για μας χωρίς εμάς.
Σ’ όλους εμάς, που τα έχουμε κυριολεκτικά χαμένα, και αναζητούμε κριτήρια για να διακρίνουμε και να κρίνουμε, μέτρα και σταθμά για να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε, λόγια και έργα, ώστε ν’ αποφασίσουμε αν θα πάρουμε τοις μετρητοίς όσα λέγονται και όσα γίνονται, ο Αναστάσιος μας έδειξε, μας δείχνει και θα μας το δρόμο της αλήθειας και της ανάστασης.
Κατέθεσε την πολύτιμη πνευματική του εμπειρία, στη σύγχρονη κοινωνία, που παλεύει με άλλου είδους “καταθέσεις”, και η οποία πνευματική εμπειρία αποτελεί έναυσμα και αφετηρία και ευκαιρία για αλλαγή νοοτροπίας, φώτιση, συνετή σκέψη και προσεκτική μελέτη των πραγμάτων.
Η δράση του Αναστασίου άφησε, αφήνει και θα αφήνει ανεξίτηλα τα ίχνη της στην Εκκλησία και στον χώρο των διεκκλησιαστικών, διαχριστιανικών και οικουμενικών σχέσεων, αλλά και στις σχέσεις μεταξύ εθνών και λαών.
Ο Αναστάσιος υψώθηκε σε παγκόσμια φυσιογνωμία, πολύτροπη και πολυφωνική, του Χριστιανισμού, κήρυκας της αγάπης, της δημιουργίας και της ειρήνης. Και το σπουδαιότερο, διεύρυνε τους ς ορίζοντες της εν Χριστώ χαράς, η οποία αποτελεί ένα από τα ουσιαστικά στοιχεία της ζωής και που λείπει πολύ από τον σύγχρονο άνθρωπο.
Ο Αναστάσιος κέρδισε, με την ομορφιά των λόγων του, την ουσία των πράξεών του και το μεγαλείο της καρδιάς του, τις δικές μας καρδιές.