Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τα ξεχασμένα ήθη και έθιμα του Πάσχα στα χωριά της Θεσπρωτίας...

Μαρτυρία του Θεσπρωτού εκπαιδευτικού και συγγραφέα Μάριου Μπίκα... Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδάκια των χωριών της Θεσπρωτίας πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου, κρατώντας ένα καλάθι (σπόρτα), που ήταν στολισμένο με λουλούδια και κουδούνια και ο σπιτονοικοκύρης τα φίλευε με αυγά ή χρήματα. Θεσπρωτός συγγραφέας και εκπαιευτικός Μάριος Μπίκας, επισημαίνει σχετικά: "Το Σάββατο
του Λαζάρου τα αγόρια από ηλικίας περίπου οκτώ έως και 13 ετών, κατά ομάδες καθ’ όλη την ημέρα επισκέπτονταν όχι μόνο τα σπίτια του χωριού τους,  τη Βέλλιανη, αλλά και των γειτονικών Προδρόμι και Καριώτι.  Μόλις έφταναν στην πόρτα του σπιτιού τραγουδούσαν ένα από τα παρακάτω τραγούδια.   Μετά το τέλος του τραγουδιού,  η σπιτο-νοικοκυρά τους πρόσφερε χρήματα, αυγά, καλούδια, ή διάφορα φρούτα :

          (1)Σήμερα ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν και τα ΒαΐαΙησούς Χριστός κατέβηκε στην πόλη Βηθανία.Βρήκε τη Μάρθα που ’κλαιε μαζί με τη Μαρία.Μάρθα μου πού’ ναι ο Λάζαρος; Πού’ ναι ο μαθητής μου;Ο Λάζαρος απέθανε, εδώ και τρεις ημέρες.Για δείξε μου τον τάφο του; για δείξε μου το μνήμα;Του έδειξαν τον τάφο του, του έδειξαν το μνήμα.Και ο Χριστός εδάκρυσεν και τ’ ουρανού κοιτάζει. Για σήκω πάνω Λάζαρε και μη βαριά κοιμάσαι.Κι ο Λάζαρος σηκώθηκε από τον κάτω κόσμο.Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον  Άδη όπου πήγες.Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.Δώσε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκιΤης καρδιάς και των χειλέων και μη με ρωτάτε πλέον.
Σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσειΚι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει.
(Το παραπάνω τραγούδι μου το έστειλε η συγχωριανή μου Περσεφονη Στεφάνου – Σουλβέγκα στις 15.3. 1997)
 (2) Κούσκουρ, κούσκουρ Λάζαρε     κούσκουρ Πετρίτη.     δως μου ένα αυγό,     δως κι άλλο ένα     να πάρουμ’ από ένα
            (3)             Σήμερα έρχεται ο Χριστός, ο Επουράνιος Θεός.            Εν τη πόλη Βηθανία, Μάρθα κλαίει κι η Μαρία            Λάζαρον τον αδελφόν τους τον γλυκόν κι αγκαρδιακόν τους.            Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμοιρολογούσαν.            Την ημέρα την Τετάρτη, κίνησ’ ο Χριστός για να ’ρθει            Κι εβγήκε κι η Μαρία έξω από τη Βηθανία.            Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου, δε θα πέθνισκ’ ο αδελφός μου.            Τότε ο Χριστός δακρύζει και τον  Άδη φοβερίζει.            Δεύρο έξω Λάζαρέ μου, φίλε μου κι αγαπητέ μου.            Λάζαρος απολυτρώθη, αναστήθηκε σηκώθη.
            Δόξα το Θεό φωνάζουν και το Λάζαρο εξετάζουν.            Πες μας Λάζαρε τι είδες, εις τον Άδη όπου πήγες.            Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.            Δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι            Της καρδιάς και των χειλέων και μη ρωτάτε πλέον.  
(4)              Το μοιρολόγι της Παναγίας
            Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα.            Σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται.            Σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,            οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι.            Για να σταυρώσουν το Χριστό, των πάντων Βασιλέα.            Η Παναγιά σαν τ’  άκουσε, έμεινε μοναχή της,            την προσευχή της έκανε εις τον μονογενή της.            Κοιτά δεξιά, κοιτά ζερβά, κανέναν δε γνωρίζει.            Κοιτά παραδεξιότερα, γνωρίζει τον  Αϊ Γιάννη.            Αϊ Γιάννη,  Αϊ Γιάννη Πρόδρομε και βαφτιστή του γιου μου,            μην είδες τον υγιόκα μου και το διδάσκαλό σου;            Τον βλέπεις εκείνο το γυμνό, τον παραπονεμένο;            Εκείνος είν’ ο γιόκας σου και ο διδάσκαλός μου.
( σ.σ . Το  μοιρολόγι της Παναγιάς, σύμφωνα με έρευνα φιλέλληνα Ελβετού καθηγητή, υπάρχει σε 256 παραλλαγές).*** Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα ξεκινούσαν πριν τη Μ. Εβδομάδα με τον καθαρισμό του σπιτιού και το ασβέστωμα της αυλής. Τη Μεγάλη Πέμπτη, από το πρωί οι γυναίκες ζύμωναν τσουρέκια και έβαφαν τα αυγά. Το πρώτο βαμμένο αυγό που  έβγαζαν από την κατσαρόλα το τοποθετούσαν στο εικονοστάσι και το φύλαγαν εκεί  μέχρι το επόμενο Πάσχα. Το αυγό αυτό ήταν κάτι σαν φυλαχτό για το σπίτι τα χωράφια και τα ζώα. Το αυγό της προηγούμενης χρονιάς θάβονταν στα χωράφια ή στα μαντριά πιστεύοντας ότι έτσι  τα «γεννήματα» της γης ή των ζώων θα είναι πολλά. Το βράδυ της Ανάστασης οι νοικοκυραίοι γυρνώντας από την εκκλησία και πριν μπουν στο σπίτι σταύρωναν την εξώπορτα με το Άγιο Φως και μετά άναβαν το καντήλι  έτσι ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν το Άγιο Φως όλο το χρόνο στο σπίτι. Πατροπαράδοτο γεύμα της Κυριακής του Πάσχα ήταν  το σουβλιστό αρνί. Όμως παραδοσιακή θεωρούταν η γάστρα στην οποία έψηναν το πασχαλινό κρέας. Συνήθιζαν επίσης να φτιάχνουν πολλών ειδών πίτες. Ακόμα ένα παραδοσιακό θεσπρωτικό φαγητό, ήταν η συκωταριά με σπανάκι στη γάστρα το οποίο το έτρωγαν αντί για μαγειρίτσα. Σε πολλά χωριά μαζεύονταν οι χωριανοί στις πλατείες ή στις αλάνες έψηναν, έτρωγαν, έπιναν και γλεντούσαν όλοι μαζί.  

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Προγονικές μνήμες ξαναζωντάνεψε ο Θεσπρωτός Σ. Δημητρίου με την παρουσίαση του "Μείναμε εμείς..." σε Αθήνα, Κόρινθο και Πάτρα (ΦΩΤΟ)

Τη μνήμη των προγόνων του λαλεί μέσα από το βιβλίο του "Μείναμε εμείς" ο Θεσπρωτός Σωτήρης Λ. Δημητρίου, το οποίο, μετά την παρουσίαση, πριν καιρό, στην Ηγουμενίτσα, παρουσιάστηκε και στη Φυλή Αττικής,  στην Κόρινθο και στην Πάτρα. Μέσα από τις σελίδες του ιστορικού μυθιστορήματος ανατέλλει  ο σεβασμός για τον άνθρωπο. Πάνω από τη βία και το μίσος, προβάλλει, μέσα από παραδόσεις και ήθη, μια συνθήκη με το όραμα. Ένα μυστικό ποτάμι ζωής φέρνει από περασμένα, όχι όμως ξεχασμένα χρόνια, την ελευθερία στο πνεύμα του ανθρώπου. Πίστη στη μνήμη και στο όραμα είναι το αποκορύφωμα του βιβλίου, αυτές τις άσβηστες, τις αήττητες πηγές, πηγές, που δεν έχουν γραμμένους νόμους, αλλά κρατάνε την ψυχή πάνω από τη λήθη, μακριά από το ψεύδος. Η περιγραφή κυλάει χωρίς υπολογισμό, χωρίς υστερόβουλη σκέψη. Δεν χάνει ποτέ την αφετηρία, που την οδηγεί. 
ΣΤΗ ΦΥΛΗ
Στην εκδήλωση χαιρετισμούς απηύθυναν ο αντιδήμαρχος Φυλής Σπύρος Μπρέμπος, ο αντιπεριφερειάρχης Αν. Αττικής Πέτρος Φιλίππου, ο πρόεδρος της …

Ο "Τσάμης", ο Παραπόταμος Θεσπρωτίας, το ιταλικό τηλεοπτικό συνεργείο, η αστυνομία...

Δηλώνει "Τσάμης" ένας Αλβανός πολίτης.  Και... τόπο καταγωγής στο διαβατήριό του τον Παραπόταμο (παλαιά Βάρφανη) Θεσπρωτίας, που ήθελε να επισκεφτεί. Και παρά την απαγόρευση, τα κατάφερε με τη διαμεσολάβηση του ιταλικού καναλιού «Italia 1». Σύμφωνα με δημοσιεύματα του διεθνή τύπου, αλλά και ηλεκτρονικών μέσων στην Ελλάδα, έγιναν κάποια γυρίσματα, προβλήθηκαν στην Ιταλία και δόθηκε η δυνατότητα στην Αλβανία να αναμοχλευθεί η θλιβερή προπαγάνδα περί "Τσαμουριάς", ενός θέματος που δυναμιτίζει τις ελληνοαλβανικές σχέσεις, καθώς είναι ανύπαρκτο, από οποιαδήποτε άποψη να το δει κανείς. Όλα τα έχει κρίνει η ιστορία. Οι λεγόμενοι "Τσάμηδες" δεν ήταν Αλβανοί, αποτέλεσαν θρησκευτική (μουσουλμανική)  μειονότητα, κάποιοι από αυτούς εγκλημάτισαν στα χρόνια της Κατοχής εναντίον του χριστιανικού στοιχείου του τόπου σε συνεργασία με τους κατακτητές, καταδικάστηκαν από ειδικό δικαστήριο, δημεύθηκαν οι περιουσίες, που τους είχαν παραχωρηθεί, και κατέφυγαν οικειοθελώς, αφού…

Βλάχοι της Αλβανίας: "Δεν είμαστε ξεχωριστή εθνική μειονότητα, είμαστε Έλληνες"...

Οι Βλάχοι της Αλβανίας, σύμφωνα με το νέο νόμο περί μειονοτήτων στη γειτονική χώρα, περιλαμβάνονται στις οκτώ αναγνωρισμένες μειονότητες, δηλαδή την Ελληνική, τη Σλαβομακεδονική, τη Βλάχικη (Vllahe/Arumune), τους Ρομά, τους Αιγυπτίους, τους Μαυροβούνιους, τους Σέρβους, τους Βόσνιους και τους Βουλγάρους. Ο πρόεδρος της Ένωσης Βλάχων Θανάσης Πότσης, εκτός των άλλων, αναφέρει ότι οι Βλάχοι στα Βαλκάνια έχουν ελληνική και ιλλυρικη καταγωγή, δεν αποτελούν ξεχωριστό έθνος και ζητούν να αναφέρονται ως γλωσσική μειονότητα και όχι ως εθνική. Μεταξύ άλλων τονίζει ότι με βάση τη σύνθεση του πληθυσμού στην Αλβανία, από εθνικής και πολιτιστικό-γλωσσικής οπτικής γωνίας, στη χώρα μας ιστορικά διακρίνονταν δύο κατηγορίες ομάδων, από τις οποίες , η πρώτη ομάδα απαρτίζεται από τις εθνικές μειονότητες,οι οποίες πράγματι, χαρακτηρίζονται από έναν αριθμό εθνικών γνωρισμάτων, που τις διακρίνουν από το υπόλοιπο μέρος του πληθυσμού, ενώ στη δεύτερη ομάδα μετέχουν οι διάφορες πολιτιστικό-γλωσσικές κοινότητες,…

Ποἰημα-μήνυμα της εκπαιδευτικού Βασιλικής Παππά...

( Σ. Σ.: H εκπαιδευτικός Βασιλική Παππά,  υπεύθυνη του Κέντρου Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Θεσπρωτίας, έγραψε ένα μηνυματικό ποίημα, αφιερωμένο στον παππού της. Επέστρεψε στο παρελθόν, κοιτάζοντας προς το μέλλον, ανέπνευσε την αύρα, το φίλιο φως, τα αρώματα και τη λιτότητα των δύο αυτών προσώπων και απευθύνει σάλπισμα πνευστῶν, που ακούγεται ως ήχος παλμικός, υψώνοντας σαν πίδακες λέξεις με σημασία απροσμέτρητη. Με μια σφύζουσα ποιητική διατύπωση αφήνει να ξεχυθεί ένα μεγάλο συναίσθημα γιομάτο, υπερπλήρες, χωρίς κενά και δίχως απουσία, φανερό, τηλαυγές, ένα μεγάλο συναίσθημα της υπάρξεως, ένα μεγάλο συναίσθημα της ζωής.  *** Πετάνε οι δράκοι των παραμυθιών παππού; Ώρα να κάνουμε ταμείο..ώρα της μνήμης. Τα παραμύθια του παππού, έρχονται και ξανάρχονται ξεθωριασμένα..αλλά πολύ συχνά. Ιστορίες ενός χαμένου Παραδείσου και μιας αληθινής ζωής που έφυγε ανεπιστρεπτί.. Πού πήγε άραγε αυτή η ζωή; Έμεινε εκεί στο παρελθόν ή μετατέθηκε στο μέλλον; Το καλοκαίρι…

Η Θεσπρωτή ηθοποιός Βάνα Μπάρμπα καθήλωσε το κοινό στην Ηγουμενίτσα με την ερμηνεία της...

Μέσα από  ποιητικό λόγο,  που εξέφραζε τα γνήσια και αυθεντικά βιώματά της και τα οποία ξετυλίχτηκαν πάνω στη σκηνή  ως φλογερό συναίσθημα, ως πόθος και πάθος για την πατρώα γη,   η Θεσπρωτή ηθοποιός (από το Ασπροκλήσι Φιλιατών) Βάνα Μπάρμπα, καθήλωσε το θεσπρωτικό κοινό στη μουσικοχορευτική παράσταση «ΗΠΕΙΡΟΣ… ΜΑΝΑ ΗΠΕΙΡΟΣ ‘‘Ευχαριστώμεν… Ηπειρώτες ευεργέτες’’», που ανέβηκε στην κατάμεστη αίθουσα του θεάτρου "Εστία" Ηγουμενίτσας την Δευτέρα16 Οκτωβρίου. Ένιωσαν οι θεατές τον παλμό της ηθοποιού, αφού λειτουργούσε δημουργικά πάνω στη σκηνή με το ψυχικό της πεδίο. Συμπρωταγωνιστικό ρόλο είχε ο κλαρινίστας Πέτρο Λούκας, καθώς και ο τραγουδιστής Αντώνης Κυρίστσης. Μαζί τους ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτικά σύνολα και το πολυφωνικό "Ήνορο". Αυτό τον... ύμνο καρδιάς για την Ήπειρο συνέγραψε και σκηνοθέτησε ο Θάνος Ζήκας. Ξεδιπλώθηκε στην παράσταση, μέσα από θεατρικά και μουσικά και χορευτικά δρώμαενα η εσωτερική ζωή των Ηπειρωτών. Η δύσκολη πορεία, με τον καημό της ξενητειά…

Το κρασί οινοποιείου στη Θεσπρωτία, που έφτιαξε οδοντίατρος, έχει διακριθεί διεθνώς!

Το κρασί οινοποιείου στη Θεσπρωτία, που έφτιαξε οδοντίατρος, έχει διακριθεί διεθνώς! Πρόκειται για το κρασί του οινοποιείου "Γιτάνη", που ίδρυσε στη Δάφνη Φιλιατών ο οδοντίατρος Σπύρος Μαρκατσέλης και είναι οικογενειακή επιχείρηση.  Με επιμέλεια και τεχνογνωσία, παράγεται σε περιορισμένο αριθμό από καλλιέργεια ποικιλιών αμπέλου ανώτερης ποιότητας, σε μια ορεινή περιοχή, με τις καλύτερες συνθήκες και εμφιαλώνεται  το κρασί "Μαρκατσέλη". Τα κρασιά του οινοποιείου "Γιτάνη", το κόκκινο και το λευκό, είναι πολυποικιλιακά, και σε όσους τα δοκιμάζουν αφήνουν, από την πρώτη στιγμή την καλύτερη εντύπωση. Ο Σπύρος Μαρκατσέλης, αν και οδοντίατρος, ασχολήθηκε με την παραγωγή κρασιού, καθώς η φύση τον... τράβηξε κοντά της και δικαιώθηκε απόλυτα ως προς το αποτέλεσμα. Αλλά ταυτόχρονα δείχνει και το δρόμο, σε περίοδο οικονομικής κρίσης, ότι μέσα μέσα από τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, είτε στον πρωτογενή τομέα είτε σε άλλη δραστηριότητα, μπορούν να οικοδομηθούν συνθ…