Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων στις 21 Φεβρουαρίου 1913 μέσα από ιστορικά κείμενα (4 λιθογραφίες)

 Του Μάριου Μπίκα
Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων στις 21 Φλεβάρη 1913  σήμανε την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό όλης τη Ηπείρου. Ο ελληνικός στρατός κάτω από τις δύσκολες καιρικές συνθήκες της εποχής εκείνης, χιόνια, παγωνιά,  βροχή, ομίχλη και αέρα,  αγωνίστηκε με όλες του τις
δυνάμεις για να φτάσει στην τελική νίκη.
-  Αντιστρατήγου Θεόδωρου Πάγκαλου : Τα Απομνημονεύματά μου, Τ.Α 1897-1913, Αθήναι 1950,    σελ. 260
« Η περίοδος αυτή των Επιχειρήσεων μέχρι της ημέρας της γενικής επιθέσεως υπήρξε και η σκληροτάτη δια τον στρατόν της Ηπείρου.  Ο χειμών ήτο εξαιρετικώς δριμύς και η χιών επί πολλάς ημέρας εις πάχος άνω των 30 εκατ. εκάλυπτε το έδαφος, ενώ οι ατυχείς στρατιώται παρέμενον νυχθημερόν υπό τα πτωχικά τους αντίσκηνα. Επί δυνάμεως 750 ανδρών του τάγματός μου, 250 άνδρες ήσαν άχρηστοι ένεκα οδυνηρών κρυοπαγημάτων των κάτω άκρων. Περί τους δεκαπέντε ευζώνους υπέστησαν ακρωτηριασμό των δακτύλων των ποδών. Διέμενον εις διάτρητον σκηνήν, την οποίαν είχε κυριεύσει το τάγμα κατά την μάχης της  7ης Ιανουαρίου (1913)
Κατά τη νύκτα ήκουον εκ της σκηνής μου τους γογγυσμούς των ανδρών, ένεκα των ισχυρών πόνων των ποδών, διότι φαίνεται ότι τα κρυοπαγήματα γίνονται πολύ οδυνηρότερα, όταν θερμαίνονται. Και όμως παρ’ όλα ταύτα οι πλείστοι των ανδρών παρέμενον εις τα τάξεις των, αρνούμενοι να διακομισθούν προς τας χειρουργεία. Ενθυμούμαι έναν εύζωνον, όστις έπασχε δεινώς που όταν διέταξα να μεταφερθεί εις το Νοσοκομείο με ικέτευε δακρύων να τον αφήσω, υποσχόμενος ότι  “ και σούρνοντας ακόμη θα ακολουθήσει το τάγμα του για να μπει στα Γιάννενα “  »
-  Επίτομη ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912 – 1913 Τ.Β.
Γενικό Επιτελείο Στρατού. Διεύθυνση ιστορία Στρατού
Σελ.187  (…) « Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, πέρα από την εξουδετέρωση κάθε σοβαρής τουρκικής αντιστάσεως στην  Ήπειρο και την κυρίευση σημαντικού πολεμικού υλικού, είχε πρώτιστα σοβαρή επίδραση στο ελληνικό γόητρο, το οποίο μετά και από την επιτυχία αυτή εξυψώθηκε διεθνώς ».
Ο Εσάτ Πασάς
Ο Εσάτ πασάς (1862 – 1952) γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννινα. Ήταν απόγονος της ξακουστής ελληνικής οικογένειας των Γλυκήδων, από το χωριό Γλυκή της Παραμυθιάς. Είχε όμως και ζαγορίσια καταγωγή από το χωριό Μπούλτζη[1], τη σημερινή Ελάτη ;
Ο πατέρας του Mehmet Ermin Efendi  χρημάτισε δήμαρχος στην πόλη των Ιωαννίνων.
Το 1890 αποφοίτησε από τη στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου.
Το 1912 - 1913 ως  αρχιστράτηγος των τουρκικών στρατιωτικών δυνά-μεων, υπερασπίστηκε την πόλη των Ιωαννίνων από τις επιθέσεις του ελληνικού στρατού.  Όταν όμως διαπίστωσε ότι όλα τα τουρκικά οχυρά έπεσαν στις ένοπλες ελληνικές δυνάμεις, για να σώσει  την πόλη από την ολοκληρωτική καταστροφή και να σταματήσει την αιματοχυσία, απευθύνθηκε στους προξένους της Γαλλίας, της Ρωσίας, της Ρουμανίας και της Αυστροουγγαρίας, καθώς και στο Μητροπολίτη Γερβάσιο για την παράδοση της πόλης.  Στις 20 Φλεβάρη 1913 και ώρα 23.00 δύο (2) Τούρκοι αξιωματικοί συνοδευόμενοι από τον Επίσκοπο Δωδώνης επέδωσαν στο ελληνικό στρατηγείο επιστολή του Εσάτ πασά και των προξένων για την άνευ όρων παράδοση των τουρκικών δυνάμεων και της πόλης των Ιωαννίνων. Σύμφωνα με τις επιστολές αυτές στις 04. 30 της 21 Φλεβάρη 1913 υπογράφτηκε το σχετικό Πρωτόκολλο. Από την ώρα αυτή η πρωτεύουσα της Ηπείρου, τα Ιωάννινα, ήταν  ελεύθερα, ελληνικά !!
Στις 2 Δεκεμβρίου του 1913 ο Εσάτ πασάς αναχώρησε από την Αθήνα για την Κωνσταντινούπολη.
Στις 10 Δεκεμβρίου διορίστηκε αρχηγός του Τρίτου Σώματος στρατού στην Καλλίπολη. …
Και  το 1952 απεβίωσε στην Κωνσταντινούπολη.  
-  Ηπειρωτική Εστία (περιοδικό) , Φεβρουάριος 1961, τ. 106, σελ. 131
(…)  Δεν έμοιαζε (ο Εσσάτ πασάς) ούτε κάν τους συμπολίτες του Τουρκογιαννιώτες. Τα ευγενικά του χαρακτηριστικά, το ρόδινο λεπτό του δέρμα πρόδιναν τη ζαγορίσια καταγωγή του. Απόγονος της αρχοντικής γιαννιώτικης οικογενείας των Γλυκήδων, των ξακουστών τυπογράφων της Βενετιάς και με άλλους προγόνους στην αριστοκρατική Μπούλτζη του Ζαγοριού, μπορούσε να γίνει σαν εξωμότης, σκληρός για τα Γιάννινα τύραννος, όπως και άλλοι Τουρκογιαννιώτες. Αλλά δεν το θέλησε. Κι όταν ο Κεμάλ ανάγκαζε τους Τούρκους να πάρουν και από ένα επίθετο, ο Εσσάτ προτίμησε το Μπουλζιάτ Γιάνγιαλη (Εσσάτ __ __ ) για να τιμήσει τις γενέτειρες των προγόνων του. Αν ήθελε, το λίγο καλαμπόκι που μοίραζαν στους Χριστιανούς, θα το έδινε στους στρατιώτες, που πεινούσαν. Δεν το έκανε, αν και τους έβλεπε να βγάνουν ρίζες στα χωράφια και να τις μασούν ωμές. Χριστιανοί είδαν Τούρκους στρατιώτες, φυγά-δες του μετώπου να τριγυρίζουν στα σφαγεία για να βρουν κανένα πεταμένο παχύ έντερο, να το ξεπλύνουν πρόχειρα στο νερό της λίμνης και να το καταπιούν ωμό.
Ο Θεός ας αναπαύσει τη χριστιανική ψυχή του μωαμεθανού Εσσάτ που μπόρεσε και ξεχώρισε το χριστιανικό καθήκον από το στρατιω-τικό. Διαφορετικά οι Γιαννιώτες Χριστιανοί δε θα ζούσαν για να χειροκροτήσουν στις 21Φεβρουαρίου τους ελευθερωτές αδελφούς τους, κι ούτε θα δοκίμαζαν την ανεκλάλητη χαρά της λευτεριάς »

-   Αντιστρατήγου Θεόδωρου Πάγκαλου (ό.α), σελ. 260

(…) « Φόρος τιμής ιδία οφείλεται εις τους υπερόχους αρχηγούς του στρατού εκείνου Εσσάτ και Βεχήπ, οίτινες ήσαν οι οργανωταί και εμπνευσταί της θαυμασίας εκείνης αντιστάσεως. Οι δύο ούτοι στρατηγοί κατήγοντο εξ Ελληνικής οικογενείας των Ιωαννίνων εξισλαμισθείσης (οικογένεια Γλυκά). Ομίλουν απταίστως την Ελληνικήν και ησθάνοντο θερμήν αγάπην δια την Ελλάδα ».
-  Το Βήμα (εφημερίδα), 23 Φλεβάρη 1953, σ. 5  (Μπόκα Ευάγγελου)
Το ξίφος του Εσάτ πασά
Μετά την παράδοση των Ιωαννίνων όλοι οι αιχμάλωτοι Τούρκοι, 1.000 αξιωματικοί και 32.000 στρατιώτες,  μεταφέρθηκαν στην Αθήνα. Εκεί ο Εσάτ πασάς μέχρι την αναχώρησή του για την Κωνσταντινούπολη, 2 Δεκεμβρίου 1913, φιλοξενήθηκε στο σπίτι του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Φεύγοντας για την Τουρκία,  εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την καλή φιλοξενία και χάρισε στον Πάγκαλο το προσωπικό του ξίφος. Το ξίφος αυτό  σήμερα φυλάσσεται στη συλλογή του εγγονού του στρατηγού,  Θεόδωρου Πάγκαλου, (πολιτικού του ΠΑΣΟΚ)
( Βλ. Πρωινά Νέα, (εφημερίδα), Ιωάννινα 08. Ιουλίου 2011 « Το ξίφος του Εσσάτ πασά …», του Φιλήμονα Καραμήτσου
Ο  θάνατος του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη  

Η πολιορκία των Ιωαννίνων άρχισε τον Οκτώβριο του 1912 από όλα τα σημεία του ορίζοντα. Στις 28 Νοεμβρίου του  ιδίου έτους ο Λορέντζος Μαβίλης, εθελοντής στο σώμα των Γαριβαλδινών[2], πολεμούσε ενα-ντίον των Τούρκων στο ύψωμα Δρίσκο, ανατολικά των Ιωαννίνων. Εκεί τον βρήκε μια σφαίρα του εχθρού και του τρύπησε τα δύο μάγου-λα, καταστρέφοντας και πολλά από τα δόντια του. Αιμόφυρτο, ενώ τον μετέφεραν στο πρόχειρο νοσοκομείο, τον βρήκε και δεύτερη σφαίρα στο  στόμα και τον άφησε νεκρό. Λίγο προτού πεθάνει αναφώνησε τα τελευταία του λόγια:
« Επερίμενα πολλές τιμές από τούτον τον πόλεμο, αλλά όχι και την τιμή να θυσιάσω τη ζωή μου για την Ελλάδα μου ».
Ο Λορέντζος Μαβίλης (1860 – 1912)
Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης γεννήθηκε το 1860 στην Ιθάκη. Ο παππούς του, από τον πατέρα του, ήταν ισπανικής καταγωγής. Μεγάλω-σε στην Κέρκυρα. Σπούδασε στη Γερμανία. Το 1890 με τη διατριβή του για το βυζαντινό χρονογράφο Σκυλίτση αναγορεύτηκε διδάκτορας φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο Erlangen της Βαυαρίας Η μητέρα του Ιωάννα Σούφη ήταν ανιψιά του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια. Αγωνίστηκε για την απελευθέρωση της Κρήτης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Το 1910 εξελέγη βουλευτής Κερκύρας με το κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Υπερασπίστηκε  τη Δημοτική γλώσσα. Δημοσίευσε πολλά ποιήματα σε διάφορα περιοδικά, χωρίς να εκδώσει κάποια συλλογή. Τα ποιήματά του εξέδωσε το 1915 ο Κ. Θεοτόκης.

                Ύμνος στον ήλιο της Ελλάδος              

Πατρίδα σαν τον ήλιο σου ήλιος αλλού δε λάμπε,
Πώς εις το φως του λαχταρούν η θάλασσα κι οι κάμποι,
πώς λουλουδίζουν τα βουνά, τα δάση  οι λαγκαδιές,
στέλνοντάς σου θυμίαμα μυριάδες μυρωδιές !
Αφρολογούν οι ρεματιές και λαχταρίζει  η λίμνη,
χίλιες πουλιών λαλιές  ηχούν, της ομορφιάς σου ύμνοι.
Σ’ άπειρ’ αστράφτουν χρώματα, παντού, λογής λογής,
Του αγέρος  τα πετούμενα, τα σερπετά της γης.
Κι αυτός σηκώνει το ελαφρό της καταχνιάς μαγνάδι,
η κάθε στάλα από δροσιά γυαλίζει σαν πετράδι,
η κάθ’  αχτίδα του σκορπά με την αναλαμπή
χαρά, ζωή και δύναμη,  κι ελπίδα, όπου κι αν μπει. (… )
  Λορέντζος Μαβίλης
(Από τη μεγάλη σχολική  ανθολογία του Ευάγγελου Πεντέα, σελ.57)
Βιβλιογραφία
-   Ηχώ του Λονδίνου (εφημερίδα), 1912 :
-  Θεόδωρου Πάγκαλου « Τα Απομνημονεύματά μου», Τ.Α  1897-1913, Αθήναι 1950   
-  Το Βήμα (εφημερίδα), 23 Φλεβάρη 1953, σ. 5  (Μπόκα Ευάγγελου)
-  Ηπειρωτική Εστία (περιοδικό) , Φεβρουάριος 1961, τ. 106
Επίτομη ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912 – 1913 Τ.Β.
-  Γενικό Επιτελείο Στρατού.  Διεύθυνση ιστορία Στρατού
-  Πρωινά Νέα, Ιωάννινα,:  08. Ιουλίου 2011 (Φιλήμων Καραμήτσος)
-   Η εφημερίδα Στόχος, Ιωάννινα,21.02.2011
-  Palmografos. com Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης και ο ηρωικός του θάνα-τος – του Τάσου Κοντογιαννίδη.


[1] . Το 1934 o Εσάτ πασάς ονομάστηκε  Mehmet Esat Bülkat
[2]. Γαριβαλδινοί :   Σώμα εθελοντών στρατιωτών, που ίδρυσε ο  Ιταλός Γαριβάλντι το 1862. Οι Γαριβαλδινοί βοηθούσαν τους λαούς που επεδίωκαν να αποκτήσουν  την ελευθερία τους.  Στην Ελλάδα για πρώτη φορά  έλαβαν μέρος το 1897 με 800 άντρες.
[3]. Palmografos. com Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης και ο ηρωικός του θάνατος – του Τάσου Κοντογιαννίδη.




Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H λογοθεραπεύτρια Μαρία Ιγνατίου εντυπωσίασε με ομιλία της για τα προβλήματα λόγου...

Μια εξαιρετική και χρήσιμη εισήγηση έκανε σε σεμινάριο στα Γιάννινα του Διεπιστημονικού Κέντρου Ηπείρου η λογοθεραπεύτρια Μαρία Ιγνατίου, μιλώντας για τα προβλήματα λόγου και την οργάνωση μελέτης στα παιδιά και στους εφήβους. Εξειδικευμένη στη διαταραχή ελλειματικής προσοχής και στην υπερκινητικότητα και έχοντας βαθιά εσωτερική ευαισθησία και αγάπη για τα παιδιά και τους εφήβους, καθώς και συναίσθηση της αποστολής της, βοηθάει με αποτελεσματικό τρόπο στο να επιλυθούν προβλήματα αυτού του είδους.  Η επιστημονική και κοινωνική προσφορά ανθρώπων με την κατάρτιση και το ήθος της κ. Ιγνατίου, καθώς και με τη δυνατότητα ουσιαστικής επικοινωνίας με τους άλλους, είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη στις ημέρες μας και κυρίως σε ομάδες όπως τα παιδιά και οι έφηβοι.  

Η εκπαιδευτικός στη Θεσπρωτία Βασιλική Παππά με ποιήματα και συνεντεύξεις δίνει το στίγμα της...

Η εκπαιδευτικός στη Θεσπρωτία Βασιλική Παππά με ποιήματα και συνεντεύξεις  δίνει το στίγμα της. Ένα στίγμα, που αποκαλύπτει ευρέως ότι όλη της η δημιουργική δραστηριότητα, η ανθρώπινη και η πνευματική, αφιερώνεται σ' ένα σκοπό. Την εσωτερική ελευθερία. Και μέσα από τα γραπτά της, ή καλύτερα μαζί με αυτά, δίνει την υπόσχεση ότι η πίκρα, που πολλές φορές γίνεται πόνος, και η ενάργεια του βλέμματος του δεσμώτη μιας δύσκολης μοίρας θα ανοίξει κι άλλους δρόμους ελευθερίας για τους τόσο πολλούς και τους τόσο άξιους , που δεν έχουν την προνομιακή μέθη της "απάνω" βόλτας. ΠΟΙΗΣΗ: ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΕΤΟΙΜΟΡΡΟΠΟΝ


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΝΝΑ ΚΑΡΑΜΑΝΟΥ
Πάντα θαύμαζα τις γυναίκες που συνδύαζαν τη μητρότητα με το υψηλό επίπεδο μόρφωσης και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.. Μια τέτοια γυναίκα είναι η κυρία Άννα Καραμάνου, πρώην Ευρωβουλευτής του Πα.Σο.Κ (1997-2004), π. Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων, Δρ. Πολιτικής Επιστήμης & Δ…

H Θεσπρωτία εκπροσωπήθηκε σε εκδήλωση στο Αλύκο Β. Ηπείρου για τα 4 δολοφονημένα παλικάρια

H Θεσπρωτία εκπροσωπήθηκε σε εκδήλωση μνήμης στο Αλύκο Β. Ηπείρου για τα 4 παλικάρια,  που 27 χρόνια πριν, έπεσαν νεκροί απ’ το «γάζωμα» των φρουρών του αλβανικού κομμουνιστικού καθεστώτος, προσπαθώντας να διασχίσουν την με ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα  ελληνοαλβανική μεθόριο.Ο αντιδήμαρχος Ηγουμενίτσας Μιχάλης Γκίκας, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό, κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο για το Θύμιο Μάσιο, το Βαγγέλη Μήτρο, το Θανάση Κώτση και τον Αηδόνη Ράφτη.  Η Δημοκρατική Ένωση Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας «ΟΜΟΝΟΙΑ», σε συνεργασία με το Δήμο Φοινικαίων, οργάνωσαν την Τρίτη  12 Δεκεμβρίου εκδήλωση τιμής και μνήμης, των μαρτύρων τηςχοτζικής περιόδου, που αγωνίστηκαν για δημοκρατία και εθνική δικαίωση. Στην εκδήλωση συμμετείχαν ο πρώτος σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στα Τίρανα Γρηγόριος Δελιαβέκουρας, ο αναπληρωτής Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στο Αργυρόκαστρο Κωνσταντίνος Μιχελής, ο Γ. Πρόεδρος της Ομόνοιας  Λεωνίδας Παππάς , ο αντιπρόεδρος και Πρόεδρος του Παραρτήματος Ομόνοιας Χειμάρρας…

O Θεσπρωτός καθηγητής καρδιολογίας Χρ. Κατσούρας με σημαντικά ιατρικά επιτεύγματα...

Σημαντικά επιστημονικά επιτεύγματα έχει να παρουσιάσει ο Θεσπρωτός (από τη Μενίνα) Χρήστος Κατσούρας, καθηγητής καρδιολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων. Και με την προσωπική του συμβολή η καρδιολογική κλινική παρέχει προχωρημένες και ποιοτικά διασφαλισμένες υπηρεσίες υγείας, αντίστοιχες με αυτές προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών. Μια από αυτές είναι η δυνατότητα, που σύντομα θα πάρει σάρκα και οστά, για  λειτουργική τοποθέτηση τεχνητής καρδιάς σε ασθενείς. Πέρα από αυτά, ο κ. Κατσούρας την επιστημοσύνη του τη συνδυάζει και με το καθαρότατο ήθος του, που είναι το μεγάλο ατού του. Έτσι δεν είναι ο επαγγελματίας γιατρός, που διεκπαιρεώνει περιστατικά, αλλά ο ανθρωπιστής γιατρός, που σκύβει πάνω από το πρόβλημα του αρρώστου. Η άσκηση της ιατρικής γι' αυτόν είναι ιδεολογία, δεν είναι συμφέρον. Γι' αυτό και όλοι, απλοί πολίτες και συναδέλφοί του, αναγνωρίζουν την πολλαπλή αξία του... 

Γιατροί υποστηρίζουν ότι θεραπεύουν τον καρκίνο χωρίς φάρμακα!

Ποιες είναι οι κορυφαίες αντικαρκινικές τροφές... 
*Το λεμόνι είναι 10.000 φορές ισχυρότερο από τη χημιοθεραπεία! Γιατροί στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι θεραπεύονται όλα τα είδη του καρκίνου, χωρίς φάρμακα! Ισχυρίζονται ότι "όποιος ασθενήσει από καρκίνο, θα υποστεί γραμμικούς επιταχυντές, χημειοθεραπείες,διαρκείς εξετάσεις που κρατούν τον άρρωστο σε διαρκή αγωνία, ανασφάλεια, φόβο και πανικό. Και ενώ το φαρμακείο της φύσης μας δίνει απλόχερα όλα τα όπλα για την αντιμετώπιση και των πλέον επικίνδυνων ασθενειών μέσα από τους πολύτιμους καρπούς του, η συμβατική ιατρική αρνείται να το

17χρονος μαθητής, ταλαντούχος κλαρινίστας...

Όπου εμφανίζεται και ακούγονται οι μελωδικοί ήχοι του κλαρίνου του, προκαλεί ενθουσιασμό και εντυπωσιασμό... Πρόκειται για το 17χρονο μαθητή παραδοσιακού κλαρίνου Γιάννη Σιάρκο, ο οποίος παίρνει μαθήματα από το γνωστό κλαρινίστα Μάκη Κωνσταντίνου. Ξεχωρίζει για το «δαντελένιο» παίξιμό του, την ευαισθησία αλλά και τις εμπνεύσεις του, ενώ, παρά την ηλικία του, διαθέτει πλατιά γκάμα. Είναι πολύ σημαντική υπόθεση νέα παιδιά να σηκώνουν στους ώμους τους τη μεγάλη υπόθεση της συνέχισης της παράδοσής μας. Ο Γιάννης Σιάρκος δεν παίζει απλά κλαρίνο, και μάλιστα εξαιρετικό, αλλά διασώζει κομμάτια ζωής αυτού του τόπου στο σήμερα και συμμετέχει  με το πλούσιο ταλέντο του στο να "χτιστεί" ένα καλύτερο αύριο, που δεν θα είναι αποκομμένο από τις διαχρονικές αξίες.