Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων στις 21 Φεβρουαρίου 1913 μέσα από ιστορικά κείμενα (4 λιθογραφίες)

 Του Μάριου Μπίκα
Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων στις 21 Φλεβάρη 1913  σήμανε την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό όλης τη Ηπείρου. Ο ελληνικός στρατός κάτω από τις δύσκολες καιρικές συνθήκες της εποχής εκείνης, χιόνια, παγωνιά,  βροχή, ομίχλη και αέρα,  αγωνίστηκε με όλες του τις
δυνάμεις για να φτάσει στην τελική νίκη.
-  Αντιστρατήγου Θεόδωρου Πάγκαλου : Τα Απομνημονεύματά μου, Τ.Α 1897-1913, Αθήναι 1950,    σελ. 260
« Η περίοδος αυτή των Επιχειρήσεων μέχρι της ημέρας της γενικής επιθέσεως υπήρξε και η σκληροτάτη δια τον στρατόν της Ηπείρου.  Ο χειμών ήτο εξαιρετικώς δριμύς και η χιών επί πολλάς ημέρας εις πάχος άνω των 30 εκατ. εκάλυπτε το έδαφος, ενώ οι ατυχείς στρατιώται παρέμενον νυχθημερόν υπό τα πτωχικά τους αντίσκηνα. Επί δυνάμεως 750 ανδρών του τάγματός μου, 250 άνδρες ήσαν άχρηστοι ένεκα οδυνηρών κρυοπαγημάτων των κάτω άκρων. Περί τους δεκαπέντε ευζώνους υπέστησαν ακρωτηριασμό των δακτύλων των ποδών. Διέμενον εις διάτρητον σκηνήν, την οποίαν είχε κυριεύσει το τάγμα κατά την μάχης της  7ης Ιανουαρίου (1913)
Κατά τη νύκτα ήκουον εκ της σκηνής μου τους γογγυσμούς των ανδρών, ένεκα των ισχυρών πόνων των ποδών, διότι φαίνεται ότι τα κρυοπαγήματα γίνονται πολύ οδυνηρότερα, όταν θερμαίνονται. Και όμως παρ’ όλα ταύτα οι πλείστοι των ανδρών παρέμενον εις τα τάξεις των, αρνούμενοι να διακομισθούν προς τας χειρουργεία. Ενθυμούμαι έναν εύζωνον, όστις έπασχε δεινώς που όταν διέταξα να μεταφερθεί εις το Νοσοκομείο με ικέτευε δακρύων να τον αφήσω, υποσχόμενος ότι  “ και σούρνοντας ακόμη θα ακολουθήσει το τάγμα του για να μπει στα Γιάννενα “  »
-  Επίτομη ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912 – 1913 Τ.Β.
Γενικό Επιτελείο Στρατού. Διεύθυνση ιστορία Στρατού
Σελ.187  (…) « Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων, πέρα από την εξουδετέρωση κάθε σοβαρής τουρκικής αντιστάσεως στην  Ήπειρο και την κυρίευση σημαντικού πολεμικού υλικού, είχε πρώτιστα σοβαρή επίδραση στο ελληνικό γόητρο, το οποίο μετά και από την επιτυχία αυτή εξυψώθηκε διεθνώς ».
Ο Εσάτ Πασάς
Ο Εσάτ πασάς (1862 – 1952) γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννινα. Ήταν απόγονος της ξακουστής ελληνικής οικογένειας των Γλυκήδων, από το χωριό Γλυκή της Παραμυθιάς. Είχε όμως και ζαγορίσια καταγωγή από το χωριό Μπούλτζη[1], τη σημερινή Ελάτη ;
Ο πατέρας του Mehmet Ermin Efendi  χρημάτισε δήμαρχος στην πόλη των Ιωαννίνων.
Το 1890 αποφοίτησε από τη στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου.
Το 1912 - 1913 ως  αρχιστράτηγος των τουρκικών στρατιωτικών δυνά-μεων, υπερασπίστηκε την πόλη των Ιωαννίνων από τις επιθέσεις του ελληνικού στρατού.  Όταν όμως διαπίστωσε ότι όλα τα τουρκικά οχυρά έπεσαν στις ένοπλες ελληνικές δυνάμεις, για να σώσει  την πόλη από την ολοκληρωτική καταστροφή και να σταματήσει την αιματοχυσία, απευθύνθηκε στους προξένους της Γαλλίας, της Ρωσίας, της Ρουμανίας και της Αυστροουγγαρίας, καθώς και στο Μητροπολίτη Γερβάσιο για την παράδοση της πόλης.  Στις 20 Φλεβάρη 1913 και ώρα 23.00 δύο (2) Τούρκοι αξιωματικοί συνοδευόμενοι από τον Επίσκοπο Δωδώνης επέδωσαν στο ελληνικό στρατηγείο επιστολή του Εσάτ πασά και των προξένων για την άνευ όρων παράδοση των τουρκικών δυνάμεων και της πόλης των Ιωαννίνων. Σύμφωνα με τις επιστολές αυτές στις 04. 30 της 21 Φλεβάρη 1913 υπογράφτηκε το σχετικό Πρωτόκολλο. Από την ώρα αυτή η πρωτεύουσα της Ηπείρου, τα Ιωάννινα, ήταν  ελεύθερα, ελληνικά !!
Στις 2 Δεκεμβρίου του 1913 ο Εσάτ πασάς αναχώρησε από την Αθήνα για την Κωνσταντινούπολη.
Στις 10 Δεκεμβρίου διορίστηκε αρχηγός του Τρίτου Σώματος στρατού στην Καλλίπολη. …
Και  το 1952 απεβίωσε στην Κωνσταντινούπολη.  
-  Ηπειρωτική Εστία (περιοδικό) , Φεβρουάριος 1961, τ. 106, σελ. 131
(…)  Δεν έμοιαζε (ο Εσσάτ πασάς) ούτε κάν τους συμπολίτες του Τουρκογιαννιώτες. Τα ευγενικά του χαρακτηριστικά, το ρόδινο λεπτό του δέρμα πρόδιναν τη ζαγορίσια καταγωγή του. Απόγονος της αρχοντικής γιαννιώτικης οικογενείας των Γλυκήδων, των ξακουστών τυπογράφων της Βενετιάς και με άλλους προγόνους στην αριστοκρατική Μπούλτζη του Ζαγοριού, μπορούσε να γίνει σαν εξωμότης, σκληρός για τα Γιάννινα τύραννος, όπως και άλλοι Τουρκογιαννιώτες. Αλλά δεν το θέλησε. Κι όταν ο Κεμάλ ανάγκαζε τους Τούρκους να πάρουν και από ένα επίθετο, ο Εσσάτ προτίμησε το Μπουλζιάτ Γιάνγιαλη (Εσσάτ __ __ ) για να τιμήσει τις γενέτειρες των προγόνων του. Αν ήθελε, το λίγο καλαμπόκι που μοίραζαν στους Χριστιανούς, θα το έδινε στους στρατιώτες, που πεινούσαν. Δεν το έκανε, αν και τους έβλεπε να βγάνουν ρίζες στα χωράφια και να τις μασούν ωμές. Χριστιανοί είδαν Τούρκους στρατιώτες, φυγά-δες του μετώπου να τριγυρίζουν στα σφαγεία για να βρουν κανένα πεταμένο παχύ έντερο, να το ξεπλύνουν πρόχειρα στο νερό της λίμνης και να το καταπιούν ωμό.
Ο Θεός ας αναπαύσει τη χριστιανική ψυχή του μωαμεθανού Εσσάτ που μπόρεσε και ξεχώρισε το χριστιανικό καθήκον από το στρατιω-τικό. Διαφορετικά οι Γιαννιώτες Χριστιανοί δε θα ζούσαν για να χειροκροτήσουν στις 21Φεβρουαρίου τους ελευθερωτές αδελφούς τους, κι ούτε θα δοκίμαζαν την ανεκλάλητη χαρά της λευτεριάς »

-   Αντιστρατήγου Θεόδωρου Πάγκαλου (ό.α), σελ. 260

(…) « Φόρος τιμής ιδία οφείλεται εις τους υπερόχους αρχηγούς του στρατού εκείνου Εσσάτ και Βεχήπ, οίτινες ήσαν οι οργανωταί και εμπνευσταί της θαυμασίας εκείνης αντιστάσεως. Οι δύο ούτοι στρατηγοί κατήγοντο εξ Ελληνικής οικογενείας των Ιωαννίνων εξισλαμισθείσης (οικογένεια Γλυκά). Ομίλουν απταίστως την Ελληνικήν και ησθάνοντο θερμήν αγάπην δια την Ελλάδα ».
-  Το Βήμα (εφημερίδα), 23 Φλεβάρη 1953, σ. 5  (Μπόκα Ευάγγελου)
Το ξίφος του Εσάτ πασά
Μετά την παράδοση των Ιωαννίνων όλοι οι αιχμάλωτοι Τούρκοι, 1.000 αξιωματικοί και 32.000 στρατιώτες,  μεταφέρθηκαν στην Αθήνα. Εκεί ο Εσάτ πασάς μέχρι την αναχώρησή του για την Κωνσταντινούπολη, 2 Δεκεμβρίου 1913, φιλοξενήθηκε στο σπίτι του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου. Φεύγοντας για την Τουρκία,  εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την καλή φιλοξενία και χάρισε στον Πάγκαλο το προσωπικό του ξίφος. Το ξίφος αυτό  σήμερα φυλάσσεται στη συλλογή του εγγονού του στρατηγού,  Θεόδωρου Πάγκαλου, (πολιτικού του ΠΑΣΟΚ)
( Βλ. Πρωινά Νέα, (εφημερίδα), Ιωάννινα 08. Ιουλίου 2011 « Το ξίφος του Εσσάτ πασά …», του Φιλήμονα Καραμήτσου
Ο  θάνατος του ποιητή Λορέντζου Μαβίλη  

Η πολιορκία των Ιωαννίνων άρχισε τον Οκτώβριο του 1912 από όλα τα σημεία του ορίζοντα. Στις 28 Νοεμβρίου του  ιδίου έτους ο Λορέντζος Μαβίλης, εθελοντής στο σώμα των Γαριβαλδινών[2], πολεμούσε ενα-ντίον των Τούρκων στο ύψωμα Δρίσκο, ανατολικά των Ιωαννίνων. Εκεί τον βρήκε μια σφαίρα του εχθρού και του τρύπησε τα δύο μάγου-λα, καταστρέφοντας και πολλά από τα δόντια του. Αιμόφυρτο, ενώ τον μετέφεραν στο πρόχειρο νοσοκομείο, τον βρήκε και δεύτερη σφαίρα στο  στόμα και τον άφησε νεκρό. Λίγο προτού πεθάνει αναφώνησε τα τελευταία του λόγια:
« Επερίμενα πολλές τιμές από τούτον τον πόλεμο, αλλά όχι και την τιμή να θυσιάσω τη ζωή μου για την Ελλάδα μου ».
Ο Λορέντζος Μαβίλης (1860 – 1912)
Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης γεννήθηκε το 1860 στην Ιθάκη. Ο παππούς του, από τον πατέρα του, ήταν ισπανικής καταγωγής. Μεγάλω-σε στην Κέρκυρα. Σπούδασε στη Γερμανία. Το 1890 με τη διατριβή του για το βυζαντινό χρονογράφο Σκυλίτση αναγορεύτηκε διδάκτορας φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο Erlangen της Βαυαρίας Η μητέρα του Ιωάννα Σούφη ήταν ανιψιά του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια. Αγωνίστηκε για την απελευθέρωση της Κρήτης, της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Το 1910 εξελέγη βουλευτής Κερκύρας με το κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Υπερασπίστηκε  τη Δημοτική γλώσσα. Δημοσίευσε πολλά ποιήματα σε διάφορα περιοδικά, χωρίς να εκδώσει κάποια συλλογή. Τα ποιήματά του εξέδωσε το 1915 ο Κ. Θεοτόκης.

                Ύμνος στον ήλιο της Ελλάδος              

Πατρίδα σαν τον ήλιο σου ήλιος αλλού δε λάμπε,
Πώς εις το φως του λαχταρούν η θάλασσα κι οι κάμποι,
πώς λουλουδίζουν τα βουνά, τα δάση  οι λαγκαδιές,
στέλνοντάς σου θυμίαμα μυριάδες μυρωδιές !
Αφρολογούν οι ρεματιές και λαχταρίζει  η λίμνη,
χίλιες πουλιών λαλιές  ηχούν, της ομορφιάς σου ύμνοι.
Σ’ άπειρ’ αστράφτουν χρώματα, παντού, λογής λογής,
Του αγέρος  τα πετούμενα, τα σερπετά της γης.
Κι αυτός σηκώνει το ελαφρό της καταχνιάς μαγνάδι,
η κάθε στάλα από δροσιά γυαλίζει σαν πετράδι,
η κάθ’  αχτίδα του σκορπά με την αναλαμπή
χαρά, ζωή και δύναμη,  κι ελπίδα, όπου κι αν μπει. (… )
  Λορέντζος Μαβίλης
(Από τη μεγάλη σχολική  ανθολογία του Ευάγγελου Πεντέα, σελ.57)
Βιβλιογραφία
-   Ηχώ του Λονδίνου (εφημερίδα), 1912 :
-  Θεόδωρου Πάγκαλου « Τα Απομνημονεύματά μου», Τ.Α  1897-1913, Αθήναι 1950   
-  Το Βήμα (εφημερίδα), 23 Φλεβάρη 1953, σ. 5  (Μπόκα Ευάγγελου)
-  Ηπειρωτική Εστία (περιοδικό) , Φεβρουάριος 1961, τ. 106
Επίτομη ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων 1912 – 1913 Τ.Β.
-  Γενικό Επιτελείο Στρατού.  Διεύθυνση ιστορία Στρατού
-  Πρωινά Νέα, Ιωάννινα,:  08. Ιουλίου 2011 (Φιλήμων Καραμήτσος)
-   Η εφημερίδα Στόχος, Ιωάννινα,21.02.2011
-  Palmografos. com Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης και ο ηρωικός του θάνα-τος – του Τάσου Κοντογιαννίδη.


[1] . Το 1934 o Εσάτ πασάς ονομάστηκε  Mehmet Esat Bülkat
[2]. Γαριβαλδινοί :   Σώμα εθελοντών στρατιωτών, που ίδρυσε ο  Ιταλός Γαριβάλντι το 1862. Οι Γαριβαλδινοί βοηθούσαν τους λαούς που επεδίωκαν να αποκτήσουν  την ελευθερία τους.  Στην Ελλάδα για πρώτη φορά  έλαβαν μέρος το 1897 με 800 άντρες.
[3]. Palmografos. com Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης και ο ηρωικός του θάνατος – του Τάσου Κοντογιαννίδη.




Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ: Η μάχη της Μενίνας μέσα από το ημερολόγιο ενός φοιτητή αντάρτη του Ιερού Λόχου, του Δημήτρη Σούτζου...

Αποκαλυπτικά στοιχεία για τη μάχη της Μενίνας, δίνει ένας φοιτητής τότε, αντάρτης στον Ιερό Λόχο, ο Δημήτρης Σούτζος, μέσα από ημερολογιακές καταγραφές. Είναι τα πιο αδιάψευστα στοιχεία, για το τι πραγματικά έγινε τη εποχή εκείνη. Αναφέρει μεταξύ άλλων όσον αφορά στη δυσκολία και στη σημασία της μάχης: "Το σμίξιμο του Γιαννιώτικου δρόμου με το δρόμο της Παραμυθιάς, γίνεται στη Μενίνα. Εκεί, σ' αυτά τα γκρίζα βράχια, έξω από το Νεοχώρι, βρίσκεται κουρνιασμένος ο Ιερός Λόχος των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών του Ζέρβα. Αποτελείται από φοιτητάς και σπουδαστάς... Εκεί κάτω στον στρατηγικό οδικό κόμβο της Μενίνας, βρίσκεται οχυρωμένο και ισχυρά οργανωμένο ένα τάγμα επίλεκτων Γερμανών πολεμιστών, ενισχυμένο από καμιά διακοσαριά Τουρκαλβανούς. Οι στρατιώτες του Χίτλερ, είχαν μεταβάλει τη Μενίνα σε φρούριο. Με πολυβολεία, με πυροβολεία, ολομοβολεία και χαρακώματα. Σ' όλα τα σπίτια του χωριού έχουν χτίσει πόρτες και παράθυρα και τάχουν μεταβάλει σε οχυρά. Έχουν ανοίξει παντού ορ…

Το έργο 6 συγγραφέων από τα χωριά της Μουργκάνας παρουσιάστηκε στην Πόβλα

Στο πλαίσιο της 2ης γιορτής Πολιτισμού Μάνα Μουργκάνα, παρουσιάστηκε το έργο έξι συγγραφέων  με καταγωγή από τα χωριά της περιοχής. Στην πλατεία Πόβλας (Αμπελώνας), με συντονίστρια την Ευγενία Ζκέρη, ακούστηκαν αποσπάσματα από βιβλία των λογοτεχνών, που με αυτό τον τρόπο τιμήθηκαν από τους συντοπίτες τους. Οι συγγραφείς, που παρουσιάστηκαν, στη σεμνή εκδήλωση, της οποίας την οργάνωση και την επιμέλεια είχαν οι Ζωή Ντρούκα και ο Πάνος Ανυφαντής, είναι: Γιάννης Βέλλης, Κώστας Λένης, Σταύρος Λέτσας, Φάνης Μούλιος, Κώστας Ραπτόπουλος, Κώστας Τσαντίνης. Στόχος ήταν μέσα από τις καταγραφές τους  να κατανοηθεί ο τρόπος της ζωής τα παλαιότερα, αλλά και τα νεότερα χρόνια, στον τόπο,  και να γεφυρωθεί το χθες που διάβηκε, με το σήμερα που μοιάζει μετέωρο, ώστε να διασφαλιστεί η πορεία στο αύριο.

Ο Θεσπρωτός αρχιμανδρίτης και ιατρός-ογκολόγος π. Ιωάννης Κοκάκης "μαγεύει" πιστούς και ασθενείς!

Τον τόπο καταγωγής του (από τη μητέρα του), τη Θεσπρωτία, επισκέφτηκε αυτές τις ημέρες ο αρχιμανδρίτης και ιατρός-ογκολόγος στο Αρεταίειο Νοσοκομείο Αθηνών π. Ιωάννης Κοκάκης, που "μαγεύει" πιστούς και ασθενείς! Υπηρετεί συνδυαστικά και αφοσιωμένα δύο ανθρωπιστικά λειτουργήματα. Αυτά του ιερέως και του ιατρού. Είναι σε καθημερινό και αδιάκοπο αγώνα, που δεν περιέχει την ανθρώπινη αγωνία, αλλά την μελλούμενη ελπίδα,   για να θεραπεύσει τις κακοήθειες της ψυχής και τα καρκινώματα του σώματος. Οι πιστοί και οι ασθενείς "πίνουν νερό" στο όνομά του. Οι πιστοί γεμίζουν ασφυκτικά το ναό του αγίου Νεκταρίου Κάτω Κηφησιάς, όπου λειτουργεί, και οι ασθενείς του εμπιστεύονται ανεπιφύλακτα τη ζωή τους. Μέσα από το λειτουργικό και προσευχητικό μετερίζι ανανεώνει διαρκώς τις σχέσεις του με το Θεό και μέσα από συνεχείς επιμορφώσεις στο εξωτερικό εμπλουτίζει ασταμάτητα τις επιστημονικές του γνώσεις. Παρ' όλα ταύτα παραμένει απλός και ταπεινός. Δικαριτικός και ευαίσθητος. Με αυτ…

Το παρασκήνιο με τον Τούρκο, που προσπάθησε να βάλει φωτιά στο Ελευθεροχώρι Θεσπρωτίας...

Τούρκος, που έχει ζητήσει πολιτικό άσυλο στη χώρα μας, δεν έχει αποφανθεί ακόμη η αρμόδια επιτροπή για τη χορήγησή του, αλλά είναι νόμιμη η παραμονή του στην Ελλάδα, συνελήφθη, γιατί προσπάθησε να βάλει φωτιά, άγνωστο προς το παρόν για ποιό λόγο, στο Ελευθεροχώρι Παραμυθιάς, κοντά στην Εγνατία οδό. Οι αρχές, με προσεκτικές και κατάλληλες ενέργειες και υπό πλήρη μυστικότητα, προσπαθούν να ξετυλίξουν το κουβάρι σχετικά με τα κίνητρα του Τούρκου και να εξακριβώσουν μήπως εμπλέκται και σε άλλες υποθέσεις ή αν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, που έχει να κάνει με την ιδιοσυγκρασία του φερόμενου ως δράστη. Εκτός από την παραπομπή στον εισαγγελέα, ερευνώνται διάφοροι παράμετροι, προκειμένου να αποσαφηνιστεί το γεγονός και να σχηματιστεί πλήρης εικόνα.  

Γιατροί υποστηρίζουν ότι θεραπεύουν τον καρκίνο χωρίς φάρμακα!

Ποιες είναι οι κορυφαίες αντικαρκινικές τροφές... 
*Το λεμόνι είναι 10.000 φορές ισχυρότερο από τη χημιοθεραπεία! Γιατροί στην Ελλάδα υποστηρίζουν ότι θεραπεύονται όλα τα είδη του καρκίνου, χωρίς φάρμακα! Ισχυρίζονται ότι "όποιος ασθενήσει από καρκίνο, θα υποστεί γραμμικούς επιταχυντές, χημειοθεραπείες,διαρκείς εξετάσεις που κρατούν τον άρρωστο σε διαρκή αγωνία, ανασφάλεια, φόβο και πανικό. Και ενώ το φαρμακείο της φύσης μας δίνει απλόχερα όλα τα όπλα για την αντιμετώπιση και των πλέον επικίνδυνων ασθενειών μέσα από τους πολύτιμους καρπούς του, η συμβατική ιατρική αρνείται να το

Από τη Γερμανία, με δουλειά σε νοσοκομείο, εγκαταστάθηκαν στα βουνά του Σουλίου...

Ένα ζευγάρι νεαρών ομογενών, ευγενέστατο και εμφανώς καλλιεργημένο, ο Γιώργος Μπέλος και η Χαρούλα Τσανίδου, που οι γονείς τους είναι μετανάστες, άφησαν τη ζωή στη Γερμανία, κόντρα στη ροπή οι νέοι να φεύγουν από την Ελλάδα και δραστηριοποιούνται  επιχειρηματικά στα βουνά το Σουλίου. Ειδικότερα μίσθωσαν τον παραδοσιακό ξενώνα, που λειτουργεί στο παλαιό "Βουλευτήριο" των Σουλιωτών. Το ζευγάρι εργαζόταν σε νοσοκομείο του Ντίσελντορφ, στην ογκολογική κλινική, βοηθός χειρουργού ο Γιώργος και ψυχολόγος με ειδίκευση στη βοήθεια ασθενών με καρκίνο η Χαρούλα.  Και καλούς μισθούς είχαν και από κάθε άποψη εξασφαλισμένο το μέλλον. Όμως πήραν ρίσκο να ζήσουν στον ιστορικό χώρο του Σουλίου, μάλιστα μέσα στην "καρδιά του", που ταυτόχρονα είναι και μια φυσική όαση. Και να συμβάλλουν, με τον τρόπο τους, στην τουριστική ανάδειξή του Σουλίου.  Ο ξενώνας είναι υψηλής αισθητικής και αποτελεί πόλο έλξης για τους λάτρεις του ορεινού και ιστορικού τουρισμού.