Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αρχιτεκτονικά επιτεύγματα διασώζονται στην καστροπολιτεία της Οσδίνας Θεσπρωτίας...

Ο οχυρωμένος οικισμός της Οσδίνης (Οσδίνα), περισσότερο γνωστός ως Ουζντίνα, νότια του χωριού Πέντε Εκκλησιές στη Θεσπρωτία, συντηρήθηκε πρόσφατα. Διασώζει αρχιτεκτονικά επιτεύγματα από την κλασική-ελληνιστική έως τη μεταβυζαντινή περίοδο. Ο οικισμός της είναι πυκνοδομημένος, με στενά δρομάκια επικοινωνίας και λιθόστρωτα καλντερίμια. Στο λόφο διασώζεται διπλό τείχος. Το πρώτο τείχος είναι αρχαίο ενώ το δεύτερο περιέκλειε τη βυζαντινή πόλη, η οχύρωση της οποίας καταστράφηκε από τους Τούρκους. Ο οικισμός ήκμασε στα
πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αλλά τον 18ο αιώνα εγκαταλείφθηκε και ο χρόνος τον μετέτρεψε σε ερειπιώνα. Δεν είναι γνωστό πότε κατοικήθηκε για πρώτη φορά ο χώρος, αφού η βλάστηση καλύπτει όλα τα ερείπια και δεν έχει γίνει συστηματική έρευνα. Στην κορυφή όμως του λόφου υπάρχει αρχαία ακρόπολη έκτασης 0,50 εκταρίων με ψευδοϊσοδομικό τείχος.  Ο οχυρός οικισμός φαίνεται ότι καταστρέφεται το 167 π.Χ. από τους Ρωμαίους. Από την πρώιμη βυζαντινή περίοδο δεν υπάρχουν πληροφορίες ούτε έχουν εντοπιστεί μνημεία.

***

Στους μέσους βυζαντινούς χρόνους και σύμφωνα με τις νέες στρατηγικές επιλογές του βυζαντινού κράτους, μπροστά στην απειλή των Σλάβων, των Αράβων και των Φράγκων, φαίνεται ότι επισκευάζονται τα τείχη. Η οχυρή τοποθεσία που ελέγχει την κοιλάδα του Καλαμά κατέχεται από ένα δυναμικό οικισμό, ο οποίος πιθανότατα για ένα διάστημα φιλοξενούσε την έδρα της επισκοπής Φωτικής. Την υστεροβυζαντινή περίοδο αλλά και τους πρώτους χρόνους της τουρκοκρατίας ο οικισμός ακμάζει. Τα γεφύρια επισκευάζονται και νέοι ναοί οικοδομούνται. Στην Ουζντίνα έχει ιδιόκτητους ελαιώνες το πρώτο μισό του 16ου αι. η μονή Βαρλαάμ των Μετεώρων.  Κατά τη διάρκεια του μεγάλου εξισλαμισμού του πρώτου μισού του 18ου αι. αλλά και των διαρκών ταραχών αυτής της περιόδου, η Ουζντίνα εγκαταλείπεται. Οι Οσδινιώτες σκορπίζονται στην Ήπειρο, τη Θεσσαλία και τη Μακεδονία, ενώ Τουρκαλβανοί αγάδες της Θεσπρωτίας γίνονται κύριοι του οικισμού και τσιφλικάδες της περιοχής. Σύμφωνα με τον καθηγητή Σ. Δάκαρη, η αρχαία κώμη ήταν μέσου μεγέθους με ακρόπολη 0,10-0,50 εκταρίων και με πληθυσμό γύρω στους 500 κατοίκους. Το ψευδοϊσοδομικό τείχος περιτρέχει όλες τις πλευρές. Λείψανα του διακρίνονται ακόμα στην απόκρημνη δυτική πλευρά, ενώ στην ομαλή ανατολική πλευρά διακρίνονται ίχνη τετράγωνου πύργου.  Δύο πύλες είναι ακόμα ορατές. Μία μεγάλη στη βορινή πλευρά -μάλλον η κεντρική- και άλλη μία μικρότερη στη νότια, κοντά στο ποτάμι.  Ένα αρχαίο γεφύρι πρέπει να υπήρχε στη θέση νεότερου, του 1628, κάτω ακριβώς από τον οικισμό. Αρχαία Ιερά δεν έχουν εντοπιστεί, είναι όμως πιθανόν οι ναοί της Παναγίας και των Ταξιαρχών να έχουν κτιστεί στη θέση αρχαίων ιερών, αν λάβει κανείς υπόψη του την τετράγωνη στήλη που σώζεται στο γυναικωνίτη των Ταξιαρχών και τους μεγάλους δόμους που χρησιμοποιήθηκαν για το κτίσιμο του ναού της Παναγίας. Ο βυζαντινός οικισμός, σε έκταση και πυκνότητα πληθυσμού, ξεπερνά κατά πολύ τον αρχαίο. Τα σπίτια υπερβαίνουν το τείχος και φθάνουν μέχρι τη βάση του λόφου. Η περίμετρος του βυζαντινού τείχους ταυτίζεται με εκείνη του αρχαίου μόνο στη νότια πλευρά. Στη βορινή έχει υποχωρήσει περίπου 40 μ. προς νότον. Τα λείψανα του διακρίνονται σε όλες τις πλευρές και σώζονται σε διαφορετικό πάντα ύψος.  Είναι ασβεστόκτιστο, πλάτους 1.50 μ. Στην τοιχοδομία χρησιμοποιήθηκαν πλακοειδείς ασβεστόλιθοι και παρεμβαλλόμενα σε αραιά διαστήματα κεραμίδια. Ο πυκνοδομημένος οικισμός καλύπτει ολόκληρη σχεδόν την επιφάνεια του λόφου. Τα μονώροφα και διώροφα σπίτια εκμεταλλεύονται κάθε τετραγωνικό μέτρο επιφάνειας και αφήνουν μεταξύ τους μόνο στενά στριφογυριστά δρομάκια με καλντερίμι. Όλα τα σπίτια είναι ερειπωμένα, πολλά όμως σώζονται σε ύψος που ξεπερνά τα 2-4 μ. Τα περισσότερα είναι χτισμένα με ξερολιθιά ενώ σε άλλα έχει χρησιμοποιηθεί ως συνδετικό κονίαμα το χώμα. Στο ισόγειο διακρίνουμε δύο ή και τρία δωμάτια, ενώ αντίστοιχα ήταν πιθανώς και τα δωμάτια του ορόφου. Μικρά ορθογώνια ανοίγματα στο πάχος της τοιχοποιίας, ύψους 0,60-0,65 μ. -οι λεγόμενες σκαλεθούρες- χρησίμευαν ως χώροι αποθήκευσης-ψύξης.

***

Το κέντρο της κοινωνικής ζωής του οικισμού βρίσκεται μεταξύ των ναών της Παναγίας και των Ταξιαρχών, αφού το πλάτωμα που βρίσκεται μεταξύ των δύο οικοδομημάτων ήταν αρκετό για να καλύψει τις κοινωνικές δραστηριότητες των κατοίκων. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί στην περιοχή της Ουζντίνας εννέα ναοί και μία σκήτη. Οι τέσσερις βρίσκονται μέσα στον οικισμό και οι υπόλοιποι στη γύρω περιοχή.
Οι ναοί του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Ιωάννου είναι τελείως κατεστραμμένοι, κατασκευασμένοι με ξερολιθιά, με τρίπλευρες αψίδες και μήκος ο πρώτος 17 μ., ενώ ο δεύτερος 9 μ.
Η σκήτη του Αγίου Νικολάου αποτελείται από μικρό σπήλαιο στη δεξιά απόκρημνη όχθη του Καλαμά, την οποία μόνο «εξασκημένοι στους κρημνούς θυπόλυτοι πόδες» μπορούν να επισκεφθούν. Ελάχιστα ίχνη τοιχογραφιών στο Ιερό Βήμα μαρτυρούν την ιερότητα του χώρου. Εκτός από τους ναούς των Ταξιαρχών και της Παναγίας οι υπόλοιποι είτε είναι ερειπωμένοι είτε έχουν υποστεί μεγάλες επεμβάσεις.

***

 Οι εργασίες διαμόρφωσης και ανάδειξης του οικισμού, περιλάμβαναν εκτεταμένους καθαρισμούς, ανασκαφικές έρευνες, συστηματικές εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης των ναών και των οικιών, συντήρηση των τοιχογραφιών, τοπογράφηση της περιοχής, δημιουργία διαδρομών επισκεπτών, πινακίδες πληροφόρησης και έκδοση αρχαιολογικού οδηγού.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

52χρονη Ολλανδέζα, που ζει στην Αυστραλία, βαπτίστηκε Ορθόδοξη στις πηγές Λαγκάβιτσας Θεσπρωτίας!

Όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να αλλάξει ζωή, δεν υπολογίζει ούτε ηλικία, ούτε αποστάσεις, ούτε τις κοινωνικές παραμέτρους. Παρά μόνο ζει ευτυχισμένος και αγωνιζόμενος στη νέα ελπιδοφόρα πραγματικότητά του.  Αυτό συνέβηκε με την 52χρονη Ολλανδέζα Άννα Γκάζενταμ, που ζει από παιδάκι στην Αυστραλία, η οποία ήρθε στη Θεσπρωτία αποκλειστικά και μόνο για να βαπτιστεί Ορθόδοξη στις πηγές της Λαγκάβιστας Θεσπρωτίας (κοντά στη Λίστα Φιλιατών), που μπορεί να είναι κρύα τα νερά τους, αλλά δεν πάγωσαν τη ζεστή καρδιά της νεοφώτιστης. Παρόντες ο βαπτισμένος από ιερέα της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας  σύζυγός της Τζον Σάλιβα και τα τρία παιδία της, που πόθος της είναι κάποια στιγμή να επιλέξουν το δρόμο το δικό της ως προς την πνευματική τους αναγέννηση. Πως διάλεξε το συγκεκριμένο σημείο; Επηρεσμένη από το βιβλίο του Νίκου Γκατζογιάννη "Ελένη", θέλησε το μεγάλο βήμα από την παλαιά στην καινούργια   ζωή της να γίνει στην περιοχή, όπου εκτυλίσσονται τα διαδραματιζόμενα στο βιβλίο.…

Σε σχήμα σταυρού μήλα σε μηλιά στο προαύλιο ναού της Θεσπρωτίας!

Όσοι  βλέπουν το φαινόμενο το θεωρούν ανεξήγητο και σπάνιο: Σχήμα σταυρού έχουν μήλα σε μηλιά στο προαύλιο του μητροπολιτικού ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ηγουμενίτσας. Η φωτογραφία είναι αδιάψευστος μάρτυρας. Τα υπόλοιπα μήλα, στη μηλιά, που πέρυσι φυτεύτηκε, είναι διάσπαρτα. Βέβαια η φύση είναι μεγάλος καλλιτέχνης... Ο προϊστάμενος του ναού πρωτοπρεσβύτερος-θεολόγος π. Ελευθέριος Κωνσταντής, που διαμόρφωσε το χώρο, φύτεψε καρποφόρα δένδρα και τα φροντίζει καθημερινά με πολύ μεράκι, αρχικά ένιωσε έκπληξη. Σκέφτηκε, όμως, ότι και η φύση είναι δημιούργημα του Θεού, οπότε καθετί έχει και την πνευματική του ερμηνεία και εξήγηση...   

Έφυγε μια πραγματική αρχόντισσα, η Ζιούρεν Έλλεν Πιτούλη...

Αρχόντισσα σε όλα της. Στη συμπεριφορά, στην εμφάνιση, στην ψυχή προπαντός. Έτσι αρχοντικά, όπως έζησε, έτσι αρχοντικά και έφυγε σε ηλικία 88 ετών. Με την αξιοπρέπεια, που ταιριάζει σε μια αληθινή αρχόντισσα. Η Ζιούρεν Έλλεν Πιτούλη, το γένος  Σόντερστρομ, μια ευγενική σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής της φυσιογνωμία, υπήρξε σύζυγος του αλησμόνητου Ηγουμενιτσιώτη γιατρού Γεράσιμου Πιτούλη και απέκτησαν μαζί δύο παιδιά, το Θωμά (αντιπεριφερειάρχη Θεσπρωτίας) και την Γκρέτα. Στάθηκε δίπλα στο σύζυγό της, προσφέροντας με ευαισθησία τη συνδρομή της, την πολύτιμη συμβολή της στην κοινωνική του δράση. Ακλόνητη κοντά και στα παιδιά της και στα εγγόνια της. Μια γυναίκα, μια σύζυγος, μια μάνα και μια γιαγιά με περγαμηνές, με χαρίσματα, μα προπαντός με συναισθήματα και αγωνιστική διάθεση απέναντι στη ζωή. Στολίδι ατόφιο, αφού ήταν στολισμένη η καρδιά της με αρετές, τις οποίες, μετά την κοίμησή της, όχι μόνο θα αναζητούμε, αλλά και θα κάνουν πολύ αισθητή την απουσία της. Και ταυτόχρονα πολύ αισθητ…

Να αξιοποιηθεί τοπικά ο Θεσπρωτός αντιστράτηγος ε.α Βασίλειος Τζίγκος...

Σε μια εποχή, που άνθρωποι με το ήθος και την ανωτερότητα του Θεσπρωτού αντιστρατήγου ε. α. Βασιλείου Τζίγκου, σπανίζουν, αποτελεί μονόδρομος, τώρα, που συνταξιοδοτήθηκε από την υπηρεσία, να αξιοποιηθεί τοπικά. Δεν ξέρουμε αν το θέλει ο ίδιος, αλλά είναι απαραίτητη η προσφορά του στο νομό Θεσπρωτίας. Πρόκειται για άνδρα ευσυνείδητο, ακάματο και κυρίως με ακέραιο χαρακτήρα. Τέτοια αναστήματα, με ανιδιοτέλεια και ευγένεια, είναι ωφέλιμο να ωθούνται σε κοινωνική δράση, από οποιοδήποτε μετερίζι, μάλιστα σε μια εποχή, που συστηματικά παραγκωνίζονται οι άξιοι. Ουδέποτε, κατά την πολύχρονη επιτυχημένη, κατά κοινή ομολογία, θητεία του στην αστυνομία, όπου έφτασε μέχρι τα ύπατα αξιώματα, επεδίωξε να αναδειχθεί, αλλά αντίθετα παρέμεινε "διαμάντι" στην αφάνεια. Προσηλώθηκε στην ανθρωπιά και εναντιώθηκε στην απανθρωπιά, γι' αυτό η μεγάλη πλειψηφία, για να μη γράψουμε το σύνολο των συμπατριωτών του, τον έχει σε μεγάλη εκτίμηση. 

Ατζέντα των θεσπρωτικών πανηγυριών του Δεκαπενταυγούστου. Όχι πολύ μεγάλη, η ολιγοήμερη επιστροφή αποδήμων...

Κορυφώθηκε η άφιξη αποδήμων και επισκεπτών στα χωριά της Θεσπρωτίας, που έχουν… ζωηρέψει. Ωστόσο ικανοποιητική, όχι, όμως, μεγάλη είναι η ολιγοήμερη επιστροφή αποδήμων. Εξάλλου, τα πανηγύρια, που οργανώνται (στο τέλος του ρεπορτάζ η σχετική ατζέντα), δημιουργούν μια γιορτινή, χαρούμενη ατμόσφαιρα που έχουν τόσο ανάγκη σήμερα οι περισσότεροι.  Έτσι λοιπόν σε κάθε χωριό, ακόμη και στο πιο απομακρυσμένο, δεν λείπει το παραδοσιακό πανηγύρι ή το χωριανικό τραπέζι, ενώ όλο και περισσότερες δράσεις πραγματοποιούνται αναβιώνοντας τοπικές παραδόσεις.  Βέβαια γιορτάζοντας την μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του καλοκαιριού, την… τιμητική τους έχουν οι εκκλησίες και τα ξωκλήσια, τα αφιερωμένα στην Παναγιά μας. Δεν είναι τυχαίο, που κάθε φορά, όταν μας συμβαίνει κάτι κακό λέμε «Παναγιά μου». Ή έστω προληπτικά, για να μην συμβεί, σαν να ξορκίζειζουμε το κακό, πάλι «Παναγιά μου» θα φωνάξεις, θα σκεφτείς, θα μουρμουρίσεις! Η Παναγία είναι δίπλα μας,  πάμπολλες οι μαρτυρίες ανθρώπων (πιστών και απίστων…

Δεκάδες άτομα έκαναν πεζοπορία προς την πανέμορφη Λαμπανίτσα Θεσπρωτίας!

Δεκάδες άτομα έκαναν πεζοπορία προς την πανέμορφη Λαμπανίτσα Θεσπρωτίας, σε υψόμερο 805 μέτρα. Απολαυστική η διαδρομή μέσα στη φύση, πορεία σε καθάρια ατμόσφαιρα, όπου δροσίζεται η καρδιά από το μοσχομύρισμα των φυτών και των δένδρων και κελαηδούν τα πουλιά. Το βλέμμα όλων επικεντρώθηκε στη θαυμάσια θέα της περιοχής. Αριστερά απλώνεται η Θεσπρωτία με το μάτι να φτάνει ως το Ιόνιο και την Κέρκυρα, ενώ από την απέναντι πλευρά είναι ευδιάκριτη η καρδιά της Ηπειρώτικης γης με όλους σχεδόν τους ορεινούς όγκους της να ορθώνονται μπροστά. Επισκέφτηκαν οι πεζοπόροι και τη σπηλιά "Γιανναλέξη".