Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι ήταν για τους παλαιούς Θεσπρωτούς το Φθινόπωρο...

Το Φθινόπωρο, για τους Θεσπρωτούς, σήμαινε την εποχή που τελειώνουν τα φρούτα, ή που έρχεται μετά τα φρούτα, «Μετόπωρον». Ο λαός την έλεγε  και «χειμόπωρο», «χυνόπωρο», «μοθόπωρο», «ψιμόπωρο» ή «στενοκαίρι». Ήταν δεμένο άρρηκτα με τον άνθρωπο της υπαίθρου, το γεωργό, τον κτηνοτρόφο. Η εποχή των χρωμάτων, των αρωμάτων και των γεύσεων! Η εποχή της χαράς και της συγκομιδής, μα και της έντασης, της δουλειάς και της προετοιμασίας για τις δύσκολες ημέρες του Χειμώνα. Πρώτος μήνας του Φθινόπωρου ο Σεπτέμβριος, αλλά και

«Πρωτόμηνας» του εκκλησιαστικού χρόνου. Στη συνείδηση των ανθρώπων της υπαίθρου ήταν ο μήνας του τρύγου, που του έδινε χαρά το ξεφάντωμα στ’ αμπέλια. Που του έδιναν γεύση τα μουστόγλυκα, οι μουσταλευριές, τα μουστοκούλουρα και οι μουστολαμπάδες από μουστόμελο (πετιμέζι) και καρύδια. Που του έδιναν άρωμα τα ώριμα φρούτα, και χρώματα τα φύλα που σιγά - σιγά κιτρινίζουν για να πέσουν.  Δεύτερος μήνας του Φθινόπωρου ο Οκτώβριος. «Οκτώβρης Οκτωβράκης, το μικρό καλοκαιράκι» λεει το μικρό καιρικό ρητό, που εξηγεί την καλοκαιριάτικη αναλαμπή του Φθινόπωρου, που δίνει χίλιες ευκαιρίες στον άνθρωπο της υπαίθρου να οργώσει, να σπείρει, να μαζέψει ξύλα, να φυτέψει λαχανικά, να κάνει τις προμήθειες για το χειμώνα σε ρούχα και φαγώσιμα, να κατεβάσει τα κοπάδια στα χειμαδιά… Ο μήνας Οκτώβριος ήταν συνδεμένος με τη σπορά. «Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σωρούς δεν έκανες!» Γι αυτό και ο λαός τον ονοματίζει «Σπάρτη». Όμως από τη μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26, τον ονοματίζει και «Αγιοδημήτρη» ή «Αϊδημητριάτη».  Η εορτή του Αγίου Δημητρίου, πέρα από μεγάλη θρησκευτική εορτή, ήταν πάντα δεμένη και με πολλές συνήθειες της αγροτικής ζωής. Απ’ τ’ Αϊδημητριού οι νοικοκυρές άλλαζαν το νοικοκυριό τους με χειμωνιάτικο, κρεμούσαν βαρείες κουρτίνες, έβγαζαν χειμωνιάτικα στρωσίδια, και στις εκκλησιές οι άνθρωποι φορούσαν τα χειμωνιάτικα.  Τη μέρα αυτή ανοίγονταν και πρωτοδοκιμάζεται το καινούργιο κρασί, αφού πρώτα πάνε ένα μπουκάλι στην εκκλησία να το ευλογήσει ο παπάς. Στην Παραμυθιά, λειτουργούσε και λειτουργεί πρώτες ημέρες τυ μήνα αυτού, ο λάμποβος. Τελευταίος μήνας του Φθινόπωρου, ο Νοέμβριος, βασικός προάγγελος του Χειμώνα. Το Μήνα αυτό, του Αγίου Φιλίππου, άρχιζε το σαραντάημερο και η προετοιμασία των πιστών με νηστεία και προσευχή για τη μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης, τα Χριστούγεννα. Ο μήνας αυτός είχε πολλές δουλειές για τους ανθρώπους της υπαίθρου έπρεπε γρήγορα να τελειώσουν, λόγω του επερχόμενου χειμώνα, γι αυτό του έχουν δοθεί και πολλά χαρακτηριστικά ονόματα. Τον λένε «Βροχάρη» για τις πολλές του βροχές, «Νιαστή» για τα τελευταία νεάσματα ή υνάσματα (οργώματα) της γης, «Παχνιαστή» για το κλείσιμο των ζώων στο παχνί, και «Χαμένο» για το λίγο χρόνο δουλειάς που μένει, επειδή η μέρα τώρα είναι πολύ μικρή και πάει χαμένη. Λόγω των γιορτών του, τον λένε και «Αϊστράτηγο» ή «Αϊταξιάρχη», «Αϊφίλιππα» και «Αγιαντριά» ή «Αντριά». Στη γιορτή της Παναγίας της Μισοσπορίτισσας στις 21, ο γεωργός πάντα έπρεπε να έχει αποσπείρει και να λογαριάζει για το συνολικό του εισόδημα, διαφορετικά… «Μισό ’σπειρα,  μισό ’φαγα, μισό ’χω να περάσω!» Έτσι τελειώνοντας τη σπορά ο αγρότης, την εμπιστευόταν στην Παναγία που την έκανε προστάτρια της παραγωγής, και της πρόσφερε μια ευχαριστήρια πανσπερμία, βρασμένο σιτάρι ανακατεμένο με ροϊδόσπορους, αμύγδαλα και σταφίδες που τα πήγαινε στην εκκλησία να τα ευκογήσει ο παπάς. Όμως και στο σπίτι εκείνη τη μέρα κάνανε τα «πολυσπόρια» ή «μπούλια» ή «μπουσμπέλια» ή «πολυκούκια». Νοστιμιά από σιτάρι, καλαμπόκι, κριθάρι, κουκιά, ρεβίθια, φασόλια, μπιζέλια, φακές κ.λ.π. όλα σοδειά εκείνης της χρονιάς, που τα βράζανε όλα μαζί και τα τρώγανε για το καλό που πέρασε ή για το καλό που πρέπει να συνεχιστεί.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

52χρονη Ολλανδέζα, που ζει στην Αυστραλία, βαπτίστηκε Ορθόδοξη στις πηγές Λαγκάβιτσας Θεσπρωτίας!

Όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να αλλάξει ζωή, δεν υπολογίζει ούτε ηλικία, ούτε αποστάσεις, ούτε τις κοινωνικές παραμέτρους. Παρά μόνο ζει ευτυχισμένος και αγωνιζόμενος στη νέα ελπιδοφόρα πραγματικότητά του.  Αυτό συνέβηκε με την 52χρονη Ολλανδέζα Άννα Γκάζενταμ, που ζει από παιδάκι στην Αυστραλία, η οποία ήρθε στη Θεσπρωτία αποκλειστικά και μόνο για να βαπτιστεί Ορθόδοξη στις πηγές της Λαγκάβιστας Θεσπρωτίας (κοντά στη Λίστα Φιλιατών), που μπορεί να είναι κρύα τα νερά τους, αλλά δεν πάγωσαν τη ζεστή καρδιά της νεοφώτιστης. Παρόντες ο βαπτισμένος από ιερέα της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας  σύζυγός της Τζον Σάλιβα και τα τρία παιδία της, που πόθος της είναι κάποια στιγμή να επιλέξουν το δρόμο το δικό της ως προς την πνευματική τους αναγέννηση. Πως διάλεξε το συγκεκριμένο σημείο; Επηρεσμένη από το βιβλίο του Νίκου Γκατζογιάννη "Ελένη", θέλησε το μεγάλο βήμα από την παλαιά στην καινούργια   ζωή της να γίνει στην περιοχή, όπου εκτυλίσσονται τα διαδραματιζόμενα στο βιβλίο.…

Σε σχήμα σταυρού μήλα σε μηλιά στο προαύλιο ναού της Θεσπρωτίας!

Όσοι  βλέπουν το φαινόμενο το θεωρούν ανεξήγητο και σπάνιο: Σχήμα σταυρού έχουν μήλα σε μηλιά στο προαύλιο του μητροπολιτικού ναού Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ηγουμενίτσας. Η φωτογραφία είναι αδιάψευστος μάρτυρας. Τα υπόλοιπα μήλα, στη μηλιά, που πέρυσι φυτεύτηκε, είναι διάσπαρτα. Βέβαια η φύση είναι μεγάλος καλλιτέχνης... Ο προϊστάμενος του ναού πρωτοπρεσβύτερος-θεολόγος π. Ελευθέριος Κωνσταντής, που διαμόρφωσε το χώρο, φύτεψε καρποφόρα δένδρα και τα φροντίζει καθημερινά με πολύ μεράκι, αρχικά ένιωσε έκπληξη. Σκέφτηκε, όμως, ότι και η φύση είναι δημιούργημα του Θεού, οπότε καθετί έχει και την πνευματική του ερμηνεία και εξήγηση...   

Έφυγε μια πραγματική αρχόντισσα, η Ζιούρεν Έλλεν Πιτούλη...

Αρχόντισσα σε όλα της. Στη συμπεριφορά, στην εμφάνιση, στην ψυχή προπαντός. Έτσι αρχοντικά, όπως έζησε, έτσι αρχοντικά και έφυγε σε ηλικία 88 ετών. Με την αξιοπρέπεια, που ταιριάζει σε μια αληθινή αρχόντισσα. Η Ζιούρεν Έλλεν Πιτούλη, το γένος  Σόντερστρομ, μια ευγενική σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής της φυσιογνωμία, υπήρξε σύζυγος του αλησμόνητου Ηγουμενιτσιώτη γιατρού Γεράσιμου Πιτούλη και απέκτησαν μαζί δύο παιδιά, το Θωμά (αντιπεριφερειάρχη Θεσπρωτίας) και την Γκρέτα. Στάθηκε δίπλα στο σύζυγό της, προσφέροντας με ευαισθησία τη συνδρομή της, την πολύτιμη συμβολή της στην κοινωνική του δράση. Ακλόνητη κοντά και στα παιδιά της και στα εγγόνια της. Μια γυναίκα, μια σύζυγος, μια μάνα και μια γιαγιά με περγαμηνές, με χαρίσματα, μα προπαντός με συναισθήματα και αγωνιστική διάθεση απέναντι στη ζωή. Στολίδι ατόφιο, αφού ήταν στολισμένη η καρδιά της με αρετές, τις οποίες, μετά την κοίμησή της, όχι μόνο θα αναζητούμε, αλλά και θα κάνουν πολύ αισθητή την απουσία της. Και ταυτόχρονα πολύ αισθητ…

Να αξιοποιηθεί τοπικά ο Θεσπρωτός αντιστράτηγος ε.α Βασίλειος Τζίγκος...

Σε μια εποχή, που άνθρωποι με το ήθος και την ανωτερότητα του Θεσπρωτού αντιστρατήγου ε. α. Βασιλείου Τζίγκου, σπανίζουν, αποτελεί μονόδρομος, τώρα, που συνταξιοδοτήθηκε από την υπηρεσία, να αξιοποιηθεί τοπικά. Δεν ξέρουμε αν το θέλει ο ίδιος, αλλά είναι απαραίτητη η προσφορά του στο νομό Θεσπρωτίας. Πρόκειται για άνδρα ευσυνείδητο, ακάματο και κυρίως με ακέραιο χαρακτήρα. Τέτοια αναστήματα, με ανιδιοτέλεια και ευγένεια, είναι ωφέλιμο να ωθούνται σε κοινωνική δράση, από οποιοδήποτε μετερίζι, μάλιστα σε μια εποχή, που συστηματικά παραγκωνίζονται οι άξιοι. Ουδέποτε, κατά την πολύχρονη επιτυχημένη, κατά κοινή ομολογία, θητεία του στην αστυνομία, όπου έφτασε μέχρι τα ύπατα αξιώματα, επεδίωξε να αναδειχθεί, αλλά αντίθετα παρέμεινε "διαμάντι" στην αφάνεια. Προσηλώθηκε στην ανθρωπιά και εναντιώθηκε στην απανθρωπιά, γι' αυτό η μεγάλη πλειψηφία, για να μη γράψουμε το σύνολο των συμπατριωτών του, τον έχει σε μεγάλη εκτίμηση. 

Ατζέντα των θεσπρωτικών πανηγυριών του Δεκαπενταυγούστου. Όχι πολύ μεγάλη, η ολιγοήμερη επιστροφή αποδήμων...

Κορυφώθηκε η άφιξη αποδήμων και επισκεπτών στα χωριά της Θεσπρωτίας, που έχουν… ζωηρέψει. Ωστόσο ικανοποιητική, όχι, όμως, μεγάλη είναι η ολιγοήμερη επιστροφή αποδήμων. Εξάλλου, τα πανηγύρια, που οργανώνται (στο τέλος του ρεπορτάζ η σχετική ατζέντα), δημιουργούν μια γιορτινή, χαρούμενη ατμόσφαιρα που έχουν τόσο ανάγκη σήμερα οι περισσότεροι.  Έτσι λοιπόν σε κάθε χωριό, ακόμη και στο πιο απομακρυσμένο, δεν λείπει το παραδοσιακό πανηγύρι ή το χωριανικό τραπέζι, ενώ όλο και περισσότερες δράσεις πραγματοποιούνται αναβιώνοντας τοπικές παραδόσεις.  Βέβαια γιορτάζοντας την μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του καλοκαιριού, την… τιμητική τους έχουν οι εκκλησίες και τα ξωκλήσια, τα αφιερωμένα στην Παναγιά μας. Δεν είναι τυχαίο, που κάθε φορά, όταν μας συμβαίνει κάτι κακό λέμε «Παναγιά μου». Ή έστω προληπτικά, για να μην συμβεί, σαν να ξορκίζειζουμε το κακό, πάλι «Παναγιά μου» θα φωνάξεις, θα σκεφτείς, θα μουρμουρίσεις! Η Παναγία είναι δίπλα μας,  πάμπολλες οι μαρτυρίες ανθρώπων (πιστών και απίστων…

Δεκάδες άτομα έκαναν πεζοπορία προς την πανέμορφη Λαμπανίτσα Θεσπρωτίας!

Δεκάδες άτομα έκαναν πεζοπορία προς την πανέμορφη Λαμπανίτσα Θεσπρωτίας, σε υψόμερο 805 μέτρα. Απολαυστική η διαδρομή μέσα στη φύση, πορεία σε καθάρια ατμόσφαιρα, όπου δροσίζεται η καρδιά από το μοσχομύρισμα των φυτών και των δένδρων και κελαηδούν τα πουλιά. Το βλέμμα όλων επικεντρώθηκε στη θαυμάσια θέα της περιοχής. Αριστερά απλώνεται η Θεσπρωτία με το μάτι να φτάνει ως το Ιόνιο και την Κέρκυρα, ενώ από την απέναντι πλευρά είναι ευδιάκριτη η καρδιά της Ηπειρώτικης γης με όλους σχεδόν τους ορεινούς όγκους της να ορθώνονται μπροστά. Επισκέφτηκαν οι πεζοπόροι και τη σπηλιά "Γιανναλέξη".