Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ξεχάστηκαν τα ήθη και τα έθιμα του παραδοσιακού Θεσπρωτικού γάμου

Ξεχάστηκαν τα ήθη και τα έθιμα του παραδοσιακού Θεσπρωτικού γάμου. Πριν όμως καταγραφούν τα ήθη και τα έθιμα του Θεσπρωτικού γάμου, να σημειωθεί ότι ηλικία των γυναικών που ήταν κατάλληλη για παντρειά προσδιορίζονταν συνήθως γύρω στο 20ο έτος της ηλικίας τους, ενώ των αγοριών μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεών τους. Συνήθως οι περισσότεροι γάμοι τελούνταν μετά από συνοικέσια. Επιδίωξη  ήταν οι μελλόνυμφοι να
προέρχονται από το ίδιο χωριό. Κάποιος συγγενής της κοπέλας αναλάμβανε, εν αγνοία της, να μεταφέρει το μήνυμα σε κάποιον αντίστοιχο του γαμπρού. Αν απορρίπτονταν κρατιόνταν μυστικό για να μην εκτεθούν οι συγγενείς και η κοπέλα. Αν συμφωνούσαν το ανακοίνωναν στον άλλο υπεύθυνο του προξενιού και μετά το πληροφορούνταν οι μελλόνυμφοι και έπειτα το μάθαιναν και οι υπόλοιποι. Στη συνέχεια συναντιόταν οι γονείς και στενοί φίλοι των δύο μερών συνήθως στο σπίτι του γαμπρού για να συζητήσουν και να συμφωνήσουν το μέγεθος της προίκας. Πολύ παλιότερα,  συνέτασσαν και το προικοσύμφωνο. Μετά τον αρραβώνα και αφού τα είχαν συζητήσει στο προξενιό, συγγενείς του γαμπρού, πήγαιναν στο σπίτι της νύφης για να τα καταγράψουν τα συμφωνηθέντα σε χαρτί.
ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
Ως προς τα ήθη και τα έθιμα, σύμφωνα και με την καταγραφή του Ηπειρωτικού Συνδέσμου Πειραιώς, προσκαλούνταν ο κόσμος προφορικά, δηλαδή δεν τυπώνονταν προσκλήσεις. Την Τετάρτη οι φίλες της νύφης πήγαιναν σπίτι της. Έκαναν στοίβα το προικιό (σε «γίκο»), δηλαδή διπλωμένα τα υφάσματα κλπ , το ένα πάνω στο άλλο. Κάτω - κάτω έβαζαν τα χοντρότερα και πιο πάνω τα λεπτότερα. Από πάνω γέμιζαν με μαξιλάρια, ενώ στο κάτω μέρος έβαζαν μαξιλάρια για άλλες χρήσεις που ήταν φτιαγμένα κεντημένα στον αργαλειό ή στο χέρι ή πλεχτά. Στα κρεβάτια άπλωναν τα κεντήματα, τα σεντόνια, τις μαξιλαροθήκες, τις πετσέτες τις ποδιές κ.α. Τα φορέματα τα τοποθετούσαν κρεμαστά. Ετοίμαζαν και τις πλεχτές κάλτσες (Τσιουρέπια) που προορίζονταν για δώρα στο σόι του γαμπρού. Μπορεί να ήταν 80-100-120 ζευγάρια, αναλόγως του πόσο μεγάλο ήταν στο σόι του. Στα χαρακτηριστικά των προκαθορισμένων διαδικασιών συγκαταλέγεται και «η κασέλα». Η κασέλα είναι ένα ξύλινο μακρόστενο, παραλληλόγραμμο κιβώτιο, με κάλυμμα που ανοιγόκλεινε, στο οποίο φύλασσαν τακτοποιημένα ρούχα και υφάσματα. Οι συγγενείς του γαμπρού ανέκαθεν την έπαιρναν μαζί με τα προικιά από τη νύφη, ως σχεδόν το 1955. Στην πάνω δεξιά μεριά (της στενής πλευράς) είχε ένα παταράκι, σαν κουτάκι, 7-8 εκατοστών πλάτους και ύψους που λέγονταν «παράκλα» και από την αριστερή πλευρά, ένα σανιδάκι καρφωμένο για να στηρίζει το κάλυμμα της κασέλας όταν ήταν ανοιχτή. Όταν η κασέλα σταμάτησε να αποτελεί μέρος της προίκας, αντικαταστάθηκε από καλοφτιαγμένη ντουλάπα. Την Πέμπτη έρχονταν οι συμπέθεροι (σόι του γαμπρού) για να πάρουν την προίκα. Αφού τα πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού, η μητέρα του έριχνε ρύζι και τα έκαναν πάλι στοίβα (γίκο). «Έστρωναν το κρεβάτι» και τακτοποιούσαν τα πράγματα στις θέσεις τους. Μόλις έστρωναν το κρεβάτι έριχναν πάνω ένα αγοράκι μικρό για να κάνει η νύφη αγόρι. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση ήταν να πάρουν πρώτα το συμφωνηθέν χρηματικό ποσό. Αν αυτό δεν παραλαμβάνονταν, μπορεί να χαλούσε και ο γάμος. Το βράδυ του Σαββάτου γίνονταν το γλέντι στην νύφη. Η οικογένεια του κάθε προσκεκλημένου έφερνε ένα «πόδι» κρέας πρόβειο (ένα τέταρτο του ζώου) και από ένα ταψί ψωμί. Μερικοί έφερναν και κρασί. Πριν έρθουν τα όργανα τραγουδούσαν με το στόμα οι άντρες και οι γυναίκες σε αντιφώνηση (μία φορά οι γυναίκες και μία οι άντρες). Τραγούδια καθιστικά περισσότερο. Όταν έλεγαν χορευτικό τραγούδι, το χόρευαν. Μετά έρχονταν τα όργανα. Έμπαιναν στο χορό ανά παρέες, συνήθως ανά οικογένειες. Άντρες και γυναίκες μαζί (πιο ελεύθερα όχι όπως στο πανηγύρι στον προκαθορισμένο διπλοκάγγελο ή τριπλοκάγγελο χορό). Ένας είχε την ευθύνη για να κρατά και να δίνει τη σειρά για το χορό. Άλλος ήταν υπεύθυνος για το φαγητό και λέγονταν κελαρτζής. Έκοβε το κρέας που έφερναν οι καλεσμένοι σε μερίδες και το τσιγάριζαν στο ταψί. Μετά έφτιαχναν το γνωστό γιαχνί. Πριν το φαγητό έρχονταν το συμπεθεριό (συγγενείς του γαμπρού) αποτελούμενο από 10-15 περίπου άτομα. Έστρωναν το τραπέζι και αφού τελείωναν το φαγητό τραγουδούσαν το τραγούδι «Σε τούτη τάβλα που ήμαστε» σε δύο παρέες, μία φορά η μία και μία φορά η άλλη. Το φαγητό το τοποθετούσαν 2 άτομα στα πιάτα. Πρώτα σερβίρονταν το ρύζι. Νέα παιδιά (5-6 άτομα) που φορούσαν καρό ασπροκόκκινη ποδιά (και λιγότερο μπλε άσπρο), κάθονταν στη σειρά και ο ένας έδινε στον άλλο το πιάτο, ώσπου να φτάσει στο τραπέζι. Εκεί κάποιος μεγαλύτερος είχε την ευθύνη σε ποιόν θα δοθεί , αναλόγως τη σειρά. Μόλις τελείωνε το πρώτο πιάτο, μάζευαν τα σκεύη και τα έπλεναν ώστε να χρησιμοποιηθούν στο δεύτερο πιάτο. Το ίδιο και στο τρίτο. Στο τέλος, στο τέταρτο, σερβίρονταν το κρέας. Έπιναν και κρασί ή ούζο. Χαρακτηριστικά ο κελαρτζής έλεγε ότι «δεν φτάνει το ένα, δεν φτάνει το άλλο», για να μην μεθύσουν. Ο γάμος γινόταν συνήθως μετά το μεσημεριανό, νωρίς το απόγευμα. Ένας λόγος ήταν ότι μετά θα γίνονταν τραπέζι στους προσκεκλημένους. Υπήρχαν οι περιπτώσεις που γίνονταν στέφανα και στο σπίτι. Αν ο γαμπρός ήταν από μακριά τα στέφανα γίνονταν στο μέρος της νύφης. Το πρωί της Κυριακής ετοιμάζονταν φαγητά για το μεσημέρι. Συνήθως ετοίμαζαν το παραδοσιακό γιαχνί και κρέας με ρύζι.  Μετά τα όργανα πήγαιναν στο γαμπρό. Όλο μαζί το συμπεθεριό (του γαμπρού) με τα όργανα πήγαιναν στο νουνό για να τον πάρουν.

Στο γάμο, ο βλάμης ήταν μεταξύ των πρώτων παρευρισκομένων. Σε χωριά της Θεσπρωτίας ο βλάμης πήγαινε στο σπίτι του γαμπρού με τη συνοδεία των οργάνων. που έστελνε ο γαμπρός. Σε όλη τη διάρκεια του γάμου ο βλάμης μαζί με το νουνό ήταν κοντά στο γαμπρό. Ο κόσμος που ήταν προσκεκλημένος στο γάμο (ψίκι) μαζί με το βλάμη και το γαμπρό ξεκινούσαν για το σπίτι της νύφης. Τα όργανα τραγουδούσαν στο δρόμο διάφορα τραγούδια. Όταν έφταναν στη νύφη έλεγαν το «Ξύπνα περδικ(λ)ομάτα μου κι ήρθα στο μαχαλά σου». Ο «Βλάμης» που ήταν φίλος του γαμπρού φορούσε στη νύφη τα παπούτσια τα νυφιάτικα που ήταν όμως δώρο του γαμπρού. Μετά πιάνοντας αγκαζέ τη νύφη από τη μία μεριά ο πατέρας και από την άλλη η μάνα έβγαιναν έξω από την πόρτα. Τότε γυρνούσε η νύφη προς την πόρτα και προσκυνούσε 3 φορές (έσκυβε λίγο). Η μάνα της έριχνε ρύζι και κουφέτα που είχε σ΄ ένα πιάτο και το έσπαγε στο έδαφος. Μετά την έπιαναν πάλι αγκαζέ 2 νέα άτομα, τα αδέλφια αν είχε ή στενός συγγενής. Τα όργανα έλεγαν το (αφήνω γεια μανούλα μου). Πολλοί έκλαιγαν γιατί έφευγε η νύφη από τους δικούς της. Όταν έφταναν στην εκκλησία την έπιαναν από δεξιά αγκαζέ ο γαμπρός και αριστερά ο νουνός. Αφού γίνονταν τα στέφανα ξεκινούσαν για το σπίτι του γαμπρού. Τα όργανα , τα νιόγαμπρα και όλοι οι συμπέθεροιΌταν έφταναν τα όργανα στο καινούριο σπίτι (του γαμπρού) έλεγαν το «έβγα κυρά-κυρά και πεθερά για να δεχτείς την πέρδικα». Έβγαινε η πεθερά με ένα πιάτο που περιείχε ρύζι και κουφέτα, τα οποία έριχνε πάνω στα νιόγαμπρα. Η νύφη με το τακούνι έσπαγε το πιάτο και μετά έμπαινε μέσα. Μετά έβαζαν τη νύφη στο χορό, σε διπλή σειρά με μέσα τις γυναίκες και έξω τους άντρες, ο γαμπρός χόρευε και κρατούσε για χορό όλους του άντρες και ανάλογα η νύφη τις γυναίκες. Κατόπιν οι συγγενείς της νύφης έφευγαν, για να γυρίσουν το βράδυ να συμμετάσχουν στη «χαρά». Όποιος είχε την οικονομική άνεση κρατούσε τα όργανα και για το βράδυ. Όπως γίνονταν το γλέντι στη νύφη το Σάββατο το βράδυ τα ίδια γίνονταν και στο γαμπρό την Κυριακή το βράδυ. Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του γλεντιού δίπλα από τη νύφη κάθονταν πάντα μια γυναίκα, που μπορεί να ήταν η αδερφή της (αν είχε) ή κάποια ξαδέρφη της.Στους αυστηρά προβλεπόμενους άγραφους κανόνες, ιδίως σε ότι αφορούσε, στη νύφη περιλαμβάνονταν και ο τρόπος που εκφωνούσε τους καινούριους συγγενείς «Πατέρα» τον πεθερό, «μάνα» τη πεθερά, «αφέντη» όλους τους άρρενες, «κυρά» όλες τις γυναίκες. Απαντούσε πάντα με το «όρσε» (ορίστε) όταν την καλούσαν και απαγορεύονταν να περάσει μπροστά από τους καθιστούς άντρες.



 

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Προγονικές μνήμες ξαναζωντάνεψε ο Θεσπρωτός Σ. Δημητρίου με την παρουσίαση του "Μείναμε εμείς..." σε Αθήνα, Κόρινθο και Πάτρα (ΦΩΤΟ)

Τη μνήμη των προγόνων του λαλεί μέσα από το βιβλίο του "Μείναμε εμείς" ο Θεσπρωτός Σωτήρης Λ. Δημητρίου, το οποίο, μετά την παρουσίαση, πριν καιρό, στην Ηγουμενίτσα, παρουσιάστηκε και στη Φυλή Αττικής,  στην Κόρινθο και στην Πάτρα. Μέσα από τις σελίδες του ιστορικού μυθιστορήματος ανατέλλει  ο σεβασμός για τον άνθρωπο. Πάνω από τη βία και το μίσος, προβάλλει, μέσα από παραδόσεις και ήθη, μια συνθήκη με το όραμα. Ένα μυστικό ποτάμι ζωής φέρνει από περασμένα, όχι όμως ξεχασμένα χρόνια, την ελευθερία στο πνεύμα του ανθρώπου. Πίστη στη μνήμη και στο όραμα είναι το αποκορύφωμα του βιβλίου, αυτές τις άσβηστες, τις αήττητες πηγές, πηγές, που δεν έχουν γραμμένους νόμους, αλλά κρατάνε την ψυχή πάνω από τη λήθη, μακριά από το ψεύδος. Η περιγραφή κυλάει χωρίς υπολογισμό, χωρίς υστερόβουλη σκέψη. Δεν χάνει ποτέ την αφετηρία, που την οδηγεί. 
ΣΤΗ ΦΥΛΗ
Στην εκδήλωση χαιρετισμούς απηύθυναν ο αντιδήμαρχος Φυλής Σπύρος Μπρέμπος, ο αντιπεριφερειάρχης Αν. Αττικής Πέτρος Φιλίππου, ο πρόεδρος της …

Βλάχοι της Αλβανίας: "Δεν είμαστε ξεχωριστή εθνική μειονότητα, είμαστε Έλληνες"...

Οι Βλάχοι της Αλβανίας, σύμφωνα με το νέο νόμο περί μειονοτήτων στη γειτονική χώρα, περιλαμβάνονται στις οκτώ αναγνωρισμένες μειονότητες, δηλαδή την Ελληνική, τη Σλαβομακεδονική, τη Βλάχικη (Vllahe/Arumune), τους Ρομά, τους Αιγυπτίους, τους Μαυροβούνιους, τους Σέρβους, τους Βόσνιους και τους Βουλγάρους. Ο πρόεδρος της Ένωσης Βλάχων Θανάσης Πότσης, εκτός των άλλων, αναφέρει ότι οι Βλάχοι στα Βαλκάνια έχουν ελληνική και ιλλυρικη καταγωγή, δεν αποτελούν ξεχωριστό έθνος και ζητούν να αναφέρονται ως γλωσσική μειονότητα και όχι ως εθνική. Μεταξύ άλλων τονίζει ότι με βάση τη σύνθεση του πληθυσμού στην Αλβανία, από εθνικής και πολιτιστικό-γλωσσικής οπτικής γωνίας, στη χώρα μας ιστορικά διακρίνονταν δύο κατηγορίες ομάδων, από τις οποίες , η πρώτη ομάδα απαρτίζεται από τις εθνικές μειονότητες,οι οποίες πράγματι, χαρακτηρίζονται από έναν αριθμό εθνικών γνωρισμάτων, που τις διακρίνουν από το υπόλοιπο μέρος του πληθυσμού, ενώ στη δεύτερη ομάδα μετέχουν οι διάφορες πολιτιστικό-γλωσσικές κοινότητες,…

Επίσημη η ελληνική γλώσσα στους δήμους Δρόπολης και Φοινίκης και με την αλβανική βούλα!

Επίσημη είναι η ελληνική γλώσσα στους δήμους Δρόπολης και Φοινίκης, όχι όμως στις περιφέρειες Αργυροκάστρου, Αυλώνας και Κορυτσάς, και με την αλβανική βούλα, αλλά οι Βορειοηπειρώτες αντιδρούν, γιατί δεν καλύπτεται το σύνολο των περιοχών, όπου ζει η ελληνική μειονότητα. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο περί μειονοτήτων, που ψηφίστηκε στην αλβανική Βουλή από 102 βουλευτές, 10 είπαν όχι,  σε σύνολο 140, και με πολλές αντιδράσεις από τους Έλληνες, αφού θεωρούν ότι δεν κατοχυρώνεται επί της ουσίας κανένα ανθρώπινο δικαίωμα και όλα περνούν από τις αποφάσεις της κυβέρνησης και της αυτοδιοίκησης,  οι μειονοτικές κοινότητες που υπερβαίνουν το 20% του συνόλου του πληθυσμού σε δήμους ή περιφέρειες έχουν το δικαίωμα να κάνουν χρήση της μητρικής τους γλώσσας ως δεύτερης επίσημης. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Θα μπορεί να χρησιμοποιείται η ελληνική στα έγγραφα των δύο αυτών δήμων,  στα ονόματα των οδών, στις διοικητικές μονάδες , στην παροχή επίσημων πληροφοριών και στην εκπαίδευση. 
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Οι…

H "εξομολόγηση" ενός Θεσπρωτού πρωτοετή φοιτητή στη Σχολή Αστυφυλάκων...

Ένας 19χρονος νεαρός, ο Πέτρος Τσούπης από τον Άγιο Βλάσιο Ηγουμενίτσας, πρωτοετής φοιτητής στη Σχολή Αστυφυλάκων της Ελληνικής Αστυνομίας, που με το δημιουργικό του πνεύμα, φέρνει ξαστεριά, φέρνει άνεμο αξιακό στην αγριεμένη κοινωνία μας, μας έστειλε μια επιστολή. Δημοσιεύουμε χαρακτηριστικά απόσπασματά της, που δείχνουν ότι ευτυχώς στις ημέρες μας υπάρχουν νέοι, όπως ο Πέτρος, που γνωρίζουν την αλήθεια του Χριστού και παραδίσονται σ' Αυτόν με όλη τους την καρδιά, χωρίς κρατούμενα. Αποκαλύπτει ο Πέτρος Τσούπης με τα γραφόμενά του ότι είναι σπουδαία υπόθεση να κρατήσουμε την πίστη του Ευαγγελίου αναλλοίωτη μέσα στην πορεία της ζωής μας. Είναι εντυπωσιακό, που ένα παιδί, έχει εκτός από τη θεωρητική πίστη και την έμπρακτη καθημερινή εφαρμογή. Ο θησαυρός της πίστης του συνοδεύεται από τη μυστηριακή ζήση και τον προσωπικό αγώνα του.  Γράφει μεταξύ άλλων ο Πέτρος Τσούπης: "Έδωσα πανελλήνιες εξατάσεις και πέτυχα στη Σχολή Αστυφυλάκων της Ελληνικής Αστυνομίας. Αυτός ήταν ο διακαής π…

Σε τροχαίο στη Μενίνα Θεσπρωτίας, χάθηκε μια ακόμη ανθρώπινη ζωή στην άσφαλτο...

Σε τροχαίο στην περιοχή της Μενίνας, χάθηκε μια ακόμη ανθρώπινη ζωή στην άσφαλτο. Την Πέμπτη 12 Οκτωβρίου 2017, στην παλιά εθνική οδό Ηγουμενιτσας - Ιωαννίνων, ανασύρθηκε από τα συντρίμμια του φορτηγού νεκρός ένας 81χρονος. Το όχημα, που οδηγούσε, κατευθυνόμενος προς Ηγουμενίτσα, λίγο μετά το χωριό Μενίνα, εξετράπη της πορείας του και ανετράπη. Προανάκριση για το δυστύχημα  διενεργεί η τροχαία. Οι δρόμοι θέλουν μεγάλη προσοχή, γιατί κρύβουν παγίδες, εκεί, που κανείς δεν το περιμένει. Είναι άδικο να θυσιάζονται ζωές συνεχώς στην άσφαλτο...

Η Θεσπρωτή ηθοποιός Βάνα Μπάρμπα καθήλωσε το κοινό στην Ηγουμενίτσα με την ερμηνεία της...

Μέσα από  ποιητικό λόγο,  που εξέφραζε τα γνήσια και αυθεντικά βιώματά της και τα οποία ξετυλίχτηκαν πάνω στη σκηνή  ως φλογερό συναίσθημα, ως πόθος και πάθος για την πατρώα γη,   η Θεσπρωτή ηθοποιός (από το Ασπροκλήσι Φιλιατών) Βάνα Μπάρμπα, καθήλωσε το θεσπρωτικό κοινό στη μουσικοχορευτική παράσταση «ΗΠΕΙΡΟΣ… ΜΑΝΑ ΗΠΕΙΡΟΣ ‘‘Ευχαριστώμεν… Ηπειρώτες ευεργέτες’’», που ανέβηκε στην κατάμεστη αίθουσα του θεάτρου "Εστία" Ηγουμενίτσας την Δευτέρα16 Οκτωβρίου. Ένιωσαν οι θεατές τον παλμό της ηθοποιού, αφού λειτουργούσε δημουργικά πάνω στη σκηνή με το ψυχικό της πεδίο. Συμπρωταγωνιστικό ρόλο είχε ο κλαρινίστας Πέτρο Λούκας, καθώς και ο τραγουδιστής Αντώνης Κυρίστσης. Μαζί τους ηθοποιοί, μουσικοί, χορευτικά σύνολα και το πολυφωνικό "Ήνορο". Αυτό τον... ύμνο καρδιάς για την Ήπειρο συνέγραψε και σκηνοθέτησε ο Θάνος Ζήκας. Ξεδιπλώθηκε στην παράσταση, μέσα από θεατρικά και μουσικά και χορευτικά δρώμαενα η εσωτερική ζωή των Ηπειρωτών. Η δύσκολη πορεία, με τον καημό της ξενητειά…