Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Ξεχάστηκαν τα ήθη και τα έθιμα του παραδοσιακού Θεσπρωτικού γάμου

Ξεχάστηκαν τα ήθη και τα έθιμα του παραδοσιακού Θεσπρωτικού γάμου. Πριν όμως καταγραφούν τα ήθη και τα έθιμα του Θεσπρωτικού γάμου, να σημειωθεί ότι ηλικία των γυναικών που ήταν κατάλληλη για παντρειά προσδιορίζονταν συνήθως γύρω στο 20ο έτος της ηλικίας τους, ενώ των αγοριών μετά την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεών τους. Συνήθως οι περισσότεροι γάμοι τελούνταν μετά από συνοικέσια. Επιδίωξη  ήταν οι μελλόνυμφοι να
προέρχονται από το ίδιο χωριό. Κάποιος συγγενής της κοπέλας αναλάμβανε, εν αγνοία της, να μεταφέρει το μήνυμα σε κάποιον αντίστοιχο του γαμπρού. Αν απορρίπτονταν κρατιόνταν μυστικό για να μην εκτεθούν οι συγγενείς και η κοπέλα. Αν συμφωνούσαν το ανακοίνωναν στον άλλο υπεύθυνο του προξενιού και μετά το πληροφορούνταν οι μελλόνυμφοι και έπειτα το μάθαιναν και οι υπόλοιποι. Στη συνέχεια συναντιόταν οι γονείς και στενοί φίλοι των δύο μερών συνήθως στο σπίτι του γαμπρού για να συζητήσουν και να συμφωνήσουν το μέγεθος της προίκας. Πολύ παλιότερα,  συνέτασσαν και το προικοσύμφωνο. Μετά τον αρραβώνα και αφού τα είχαν συζητήσει στο προξενιό, συγγενείς του γαμπρού, πήγαιναν στο σπίτι της νύφης για να τα καταγράψουν τα συμφωνηθέντα σε χαρτί.
ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
Ως προς τα ήθη και τα έθιμα, σύμφωνα και με την καταγραφή του Ηπειρωτικού Συνδέσμου Πειραιώς, προσκαλούνταν ο κόσμος προφορικά, δηλαδή δεν τυπώνονταν προσκλήσεις. Την Τετάρτη οι φίλες της νύφης πήγαιναν σπίτι της. Έκαναν στοίβα το προικιό (σε «γίκο»), δηλαδή διπλωμένα τα υφάσματα κλπ , το ένα πάνω στο άλλο. Κάτω - κάτω έβαζαν τα χοντρότερα και πιο πάνω τα λεπτότερα. Από πάνω γέμιζαν με μαξιλάρια, ενώ στο κάτω μέρος έβαζαν μαξιλάρια για άλλες χρήσεις που ήταν φτιαγμένα κεντημένα στον αργαλειό ή στο χέρι ή πλεχτά. Στα κρεβάτια άπλωναν τα κεντήματα, τα σεντόνια, τις μαξιλαροθήκες, τις πετσέτες τις ποδιές κ.α. Τα φορέματα τα τοποθετούσαν κρεμαστά. Ετοίμαζαν και τις πλεχτές κάλτσες (Τσιουρέπια) που προορίζονταν για δώρα στο σόι του γαμπρού. Μπορεί να ήταν 80-100-120 ζευγάρια, αναλόγως του πόσο μεγάλο ήταν στο σόι του. Στα χαρακτηριστικά των προκαθορισμένων διαδικασιών συγκαταλέγεται και «η κασέλα». Η κασέλα είναι ένα ξύλινο μακρόστενο, παραλληλόγραμμο κιβώτιο, με κάλυμμα που ανοιγόκλεινε, στο οποίο φύλασσαν τακτοποιημένα ρούχα και υφάσματα. Οι συγγενείς του γαμπρού ανέκαθεν την έπαιρναν μαζί με τα προικιά από τη νύφη, ως σχεδόν το 1955. Στην πάνω δεξιά μεριά (της στενής πλευράς) είχε ένα παταράκι, σαν κουτάκι, 7-8 εκατοστών πλάτους και ύψους που λέγονταν «παράκλα» και από την αριστερή πλευρά, ένα σανιδάκι καρφωμένο για να στηρίζει το κάλυμμα της κασέλας όταν ήταν ανοιχτή. Όταν η κασέλα σταμάτησε να αποτελεί μέρος της προίκας, αντικαταστάθηκε από καλοφτιαγμένη ντουλάπα. Την Πέμπτη έρχονταν οι συμπέθεροι (σόι του γαμπρού) για να πάρουν την προίκα. Αφού τα πήγαιναν στο σπίτι του γαμπρού, η μητέρα του έριχνε ρύζι και τα έκαναν πάλι στοίβα (γίκο). «Έστρωναν το κρεβάτι» και τακτοποιούσαν τα πράγματα στις θέσεις τους. Μόλις έστρωναν το κρεβάτι έριχναν πάνω ένα αγοράκι μικρό για να κάνει η νύφη αγόρι. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση ήταν να πάρουν πρώτα το συμφωνηθέν χρηματικό ποσό. Αν αυτό δεν παραλαμβάνονταν, μπορεί να χαλούσε και ο γάμος. Το βράδυ του Σαββάτου γίνονταν το γλέντι στην νύφη. Η οικογένεια του κάθε προσκεκλημένου έφερνε ένα «πόδι» κρέας πρόβειο (ένα τέταρτο του ζώου) και από ένα ταψί ψωμί. Μερικοί έφερναν και κρασί. Πριν έρθουν τα όργανα τραγουδούσαν με το στόμα οι άντρες και οι γυναίκες σε αντιφώνηση (μία φορά οι γυναίκες και μία οι άντρες). Τραγούδια καθιστικά περισσότερο. Όταν έλεγαν χορευτικό τραγούδι, το χόρευαν. Μετά έρχονταν τα όργανα. Έμπαιναν στο χορό ανά παρέες, συνήθως ανά οικογένειες. Άντρες και γυναίκες μαζί (πιο ελεύθερα όχι όπως στο πανηγύρι στον προκαθορισμένο διπλοκάγγελο ή τριπλοκάγγελο χορό). Ένας είχε την ευθύνη για να κρατά και να δίνει τη σειρά για το χορό. Άλλος ήταν υπεύθυνος για το φαγητό και λέγονταν κελαρτζής. Έκοβε το κρέας που έφερναν οι καλεσμένοι σε μερίδες και το τσιγάριζαν στο ταψί. Μετά έφτιαχναν το γνωστό γιαχνί. Πριν το φαγητό έρχονταν το συμπεθεριό (συγγενείς του γαμπρού) αποτελούμενο από 10-15 περίπου άτομα. Έστρωναν το τραπέζι και αφού τελείωναν το φαγητό τραγουδούσαν το τραγούδι «Σε τούτη τάβλα που ήμαστε» σε δύο παρέες, μία φορά η μία και μία φορά η άλλη. Το φαγητό το τοποθετούσαν 2 άτομα στα πιάτα. Πρώτα σερβίρονταν το ρύζι. Νέα παιδιά (5-6 άτομα) που φορούσαν καρό ασπροκόκκινη ποδιά (και λιγότερο μπλε άσπρο), κάθονταν στη σειρά και ο ένας έδινε στον άλλο το πιάτο, ώσπου να φτάσει στο τραπέζι. Εκεί κάποιος μεγαλύτερος είχε την ευθύνη σε ποιόν θα δοθεί , αναλόγως τη σειρά. Μόλις τελείωνε το πρώτο πιάτο, μάζευαν τα σκεύη και τα έπλεναν ώστε να χρησιμοποιηθούν στο δεύτερο πιάτο. Το ίδιο και στο τρίτο. Στο τέλος, στο τέταρτο, σερβίρονταν το κρέας. Έπιναν και κρασί ή ούζο. Χαρακτηριστικά ο κελαρτζής έλεγε ότι «δεν φτάνει το ένα, δεν φτάνει το άλλο», για να μην μεθύσουν. Ο γάμος γινόταν συνήθως μετά το μεσημεριανό, νωρίς το απόγευμα. Ένας λόγος ήταν ότι μετά θα γίνονταν τραπέζι στους προσκεκλημένους. Υπήρχαν οι περιπτώσεις που γίνονταν στέφανα και στο σπίτι. Αν ο γαμπρός ήταν από μακριά τα στέφανα γίνονταν στο μέρος της νύφης. Το πρωί της Κυριακής ετοιμάζονταν φαγητά για το μεσημέρι. Συνήθως ετοίμαζαν το παραδοσιακό γιαχνί και κρέας με ρύζι.  Μετά τα όργανα πήγαιναν στο γαμπρό. Όλο μαζί το συμπεθεριό (του γαμπρού) με τα όργανα πήγαιναν στο νουνό για να τον πάρουν.

Στο γάμο, ο βλάμης ήταν μεταξύ των πρώτων παρευρισκομένων. Σε χωριά της Θεσπρωτίας ο βλάμης πήγαινε στο σπίτι του γαμπρού με τη συνοδεία των οργάνων. που έστελνε ο γαμπρός. Σε όλη τη διάρκεια του γάμου ο βλάμης μαζί με το νουνό ήταν κοντά στο γαμπρό. Ο κόσμος που ήταν προσκεκλημένος στο γάμο (ψίκι) μαζί με το βλάμη και το γαμπρό ξεκινούσαν για το σπίτι της νύφης. Τα όργανα τραγουδούσαν στο δρόμο διάφορα τραγούδια. Όταν έφταναν στη νύφη έλεγαν το «Ξύπνα περδικ(λ)ομάτα μου κι ήρθα στο μαχαλά σου». Ο «Βλάμης» που ήταν φίλος του γαμπρού φορούσε στη νύφη τα παπούτσια τα νυφιάτικα που ήταν όμως δώρο του γαμπρού. Μετά πιάνοντας αγκαζέ τη νύφη από τη μία μεριά ο πατέρας και από την άλλη η μάνα έβγαιναν έξω από την πόρτα. Τότε γυρνούσε η νύφη προς την πόρτα και προσκυνούσε 3 φορές (έσκυβε λίγο). Η μάνα της έριχνε ρύζι και κουφέτα που είχε σ΄ ένα πιάτο και το έσπαγε στο έδαφος. Μετά την έπιαναν πάλι αγκαζέ 2 νέα άτομα, τα αδέλφια αν είχε ή στενός συγγενής. Τα όργανα έλεγαν το (αφήνω γεια μανούλα μου). Πολλοί έκλαιγαν γιατί έφευγε η νύφη από τους δικούς της. Όταν έφταναν στην εκκλησία την έπιαναν από δεξιά αγκαζέ ο γαμπρός και αριστερά ο νουνός. Αφού γίνονταν τα στέφανα ξεκινούσαν για το σπίτι του γαμπρού. Τα όργανα , τα νιόγαμπρα και όλοι οι συμπέθεροιΌταν έφταναν τα όργανα στο καινούριο σπίτι (του γαμπρού) έλεγαν το «έβγα κυρά-κυρά και πεθερά για να δεχτείς την πέρδικα». Έβγαινε η πεθερά με ένα πιάτο που περιείχε ρύζι και κουφέτα, τα οποία έριχνε πάνω στα νιόγαμπρα. Η νύφη με το τακούνι έσπαγε το πιάτο και μετά έμπαινε μέσα. Μετά έβαζαν τη νύφη στο χορό, σε διπλή σειρά με μέσα τις γυναίκες και έξω τους άντρες, ο γαμπρός χόρευε και κρατούσε για χορό όλους του άντρες και ανάλογα η νύφη τις γυναίκες. Κατόπιν οι συγγενείς της νύφης έφευγαν, για να γυρίσουν το βράδυ να συμμετάσχουν στη «χαρά». Όποιος είχε την οικονομική άνεση κρατούσε τα όργανα και για το βράδυ. Όπως γίνονταν το γλέντι στη νύφη το Σάββατο το βράδυ τα ίδια γίνονταν και στο γαμπρό την Κυριακή το βράδυ. Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του γλεντιού δίπλα από τη νύφη κάθονταν πάντα μια γυναίκα, που μπορεί να ήταν η αδερφή της (αν είχε) ή κάποια ξαδέρφη της.Στους αυστηρά προβλεπόμενους άγραφους κανόνες, ιδίως σε ότι αφορούσε, στη νύφη περιλαμβάνονταν και ο τρόπος που εκφωνούσε τους καινούριους συγγενείς «Πατέρα» τον πεθερό, «μάνα» τη πεθερά, «αφέντη» όλους τους άρρενες, «κυρά» όλες τις γυναίκες. Απαντούσε πάντα με το «όρσε» (ορίστε) όταν την καλούσαν και απαγορεύονταν να περάσει μπροστά από τους καθιστούς άντρες.



 

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Πόλος έλξης ξένων τουριστών ο ποταμός Καλαμάς!

Ο ποταμός Καλαμάς γίνεται σιγά-σιγά πόλος έλξης τουριστών. Απολαμβάνουν τη ροή των νερών του και την καταπράσινη χλωρίδα του. Αν και στις αρχές του καλοκαιριού ακόμη, ο περαστικός από την παλαιά εθνική οδό Ηγουμενίτσας-Ιωαννίνων, βλέπει τροχόσπιτα στις όχθες του, αλλά και μηχανές με ξένες πινακίδες σταματημένες κατά μήκος του ποταμού. Ο ποταμός μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη της περιοχής, που παρακμάζει τα τελευταία χρόνια. Αρκεί, να γίνουν οι κατάλληλες ενέργειες και παρεμβάσεις ανάδειξής του. Δύο από αυτές είναι, για παράδειγμα, ο εντοπισμός και η διάνοιξη των μονοπατιών παράπλευρά του και η εκμετάλλευση της δυνατότητας για διάφορα αθλήματα (καγιάκ, ράφτινγκ). Ο Καλαμάς είναι ένας ποταμός μύθος, στη Θεσπρωτία, ο οποίος διασχίζει ένα φαράγγι ξεχασμένο από το χρόνο, στις Πέντε Εκκλησιές, ενώ κοντά του στέκουν οι πανάρχαιες ακροπόλεις της Οσντίνας και της Ραβενής. Το μέρος αποτελεί ιδανικό προορισμό για τους φυσιολάτρεις και τους οπαδούς του οικολογικού τουρισμού. 

Ο πρόεδρος της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα με σύνεση καταδικάζει τους εξτρεμισμούς και επιδιώκει καλές σχέσεις με την Ελλάδα...

Ο νέος Πρόεδρος της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα, μια φωνή συνετή, επιδιώκει καλές σχέσεις με την Ελλάδα και καταδικάζει τους εξτρεμισμούς σε βάρος της χώρας μας. Είτε προέρχονται από κυβερνητικά στελέχη είτε από τους εθνικιστές και τους αυτοαποκαλούμενους "Τσάμηδες". Διευκρίνισε ότι οι "σχέσεις μας με την Ελλάδα δεν είναι όπως με όλους τους άλλους γείτονες. Είναι ηθικές και ανθρώπινες. Υπάρχουν εκατομμύρια Αλβανοί που ζουν εκεί και πολλά παιδιά που είναι πλέον ελληνόπουλα. Είναι μια σχέση πολύ δυνατή». Ο Ιλίρ Μέτα είπε το αυτονόητο, που χάνεται μέσα στον παραλογισμό του φανατισμού και των σκοπιμοτήτων. Πολλοί Αλβανοί πολίτες ζουν και εργάζονται πολλά χρόνια στην Ελλάδα και ενισχύουν οικονομικά τους συγγενείς του στην Αλβανία ή φτιάχνουν σπίτια.Την ίδια στιγμή κάποια αλβανόπουλα γεννήθηκαν στην Ελλάδα και γνωρίζουν καλύτερα την ελληνική γλώσσα από την αλβανική. Αλλά και η Ελλάδα έχει μειονότητα στην Αλβανία. Έτσι αυτό, που χρειάζονται οι δύο χώρες, δεν είναι εντάσεις, αλλά συνεργ…

Ο Παραμυθιώτης γιατρός, που υπηρέτησε με αφοσίωση το αυθεντικό δημοτικό τραγούδι! (Video)

Ο αείμνηστος γιατρός (γενικός χειρουργός) Γιάννης Οικονομίδης (1923-2013), από τη Σέλλιανη Παραμυθιάς,  υπηρέτησε με αφοσίωση το αυθεντικό δημοτικό τραγούδι! Παρότι εργαζόταν σε μεγάλες ιδιωτικές κλινικές, καταπιάστηκε με την παραδοσιακή μουσική και με την θαυμάσια χροιά της φωνής του, απέδωσε με εξαιρετικό τρόπο πολλά  δημοτικά τραγούδια, συνεργαζόμενος κυρίως με τους Χαλκιάδες. Το πέρασμα του Γιάννη Οικονομίδη από το δημοτικό τραγούδι, πέρα από το γλέντι και τη

Πολιτική συγκέντρωση στην Ηγουμενίτσα του ελληνικού κόμματος της Αλβανίας "ΜΕGA"

Πολιτική συγκέντρωση στην Ηγουμενίτσα έκανε το ελληνικό κόμμα της Αλβανίας "ΜΕGA", το απόγευμα της Τετάρτης 14 Ιουνίου, με κεντρικό ομιλητή τον πρόεδρό του Χρήστο Κίτσο, εν όψει των αλβανικών εκλογών της 25ης Ιουνίου, όπου κατέρχεται αυτόνομο. Μεταξύ άλλων ο κ. Κίτσος, απευθυνόμενος στους Βορειοηπειρώτες, που ζουν και εργάζονται στην περιοχή, κατήγγειλε έντονα την ανθελληνική πολιτική, που ακολουθεί ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έντι Ράμα, με αποκορύφωμα τα τελευταία γεγονότα που έλαβαν χώρα στην κεντρική πλατεία των Τιράνων για τη "σκλαβωμένη Τσαμουριά", που τα χαρακτήρισε πρόκληση. Ανέφερε επίσης ότι όσες φορές και αν κατεβάζουν τις ελληνικές σημαίες στη Βόρειο Ήπειρο, εμείς θα τις ανεβάζουμε στο δευτερόλεπτο. Υπογράμμισε ακόμη ότι συνειδητά και χωρίς κανένα επηρεασμό  επιλέξαμε τον δύσκολο  δρόμο της ανεξάρτητης καθόδου, γιατί πιστεύαμε και πιστεύουμε ότι η δική μας επιλογή συμβαδίζει με τη μοίρα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού να αγωνίζεται ασταμάτητα και να μην…

Ο Θεσπρωτός κλαρινίστας Δόκιμος έπαιξε κλαρίνο στους δρόμους των Βρυξελλών, απέναντι από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο! (video)

Ο ήχος του Ηπειρώτικου κλαρίνου ήχησε στους δρόμους γύρω από την πλατεία Jourdan των Βρυξελλών, απέναντι από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εντυπωσιάζοντας τους πάντες. Ο Θεσπρωτός (από τη Λεπτοκαρυά Φιλιατών) κλαρινίστας Δόκιμος Χαραλάμπους, ακολουθούμενος από το χορευτικό του Ηπειρωτικού Συλλόγου Βελγίου, παίζοντας ωραίους σκοπούς και κάνοντας τον κύκλο της πλατείας,  μάγεψε τους Βέλγους. Πώς βρέθηκε ο Δόκιμος στις Βρυξέλλες; Στα πλαίσια του φεστιβάλ "Είμαστε Έλληνες", η Ήπειρος ήταν η τιμώμενη περιοχή της Ελλάδας. Ο σύλλογος Ηπειρωτών Βελγίου, θεωρώντας τον ως έναν αυθεντικό εκφραστή της Ηπειρώτικης μουσικής, τον προσκάλεσε για μια συναυλία και το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό. Μετά τη συναυλία σε θέατρο, οι Ηπειρώτες ξεχύθηκαν πανηγυρικά στην πλατεία Jourdan.  Τα δημοτικά τραγούδια μετέφεραν το μήνυμα μιας ζωντανής Ελλάδας, που δεν ξεχνάει, αλλά, το αντίθετο, στηρίζεται στην παράδοσή της. Το συγκρότημα του Δόκιμου, με τη σύμπραξη του λαουτιέρη Τσιαμπά, σκόρπισε το άρωμα της Ηπείρο…

Το εβδομαδιαίο Φιλιατιώτικο παζάρι και ο λάτρης και διαφημιστής του δημοσιογράφος Γιώργος Κώτσης...

Κάθε Πέμπτη, μα κάθε Πέμπτη, επί πολλά χρόνια τώρα, όλοι όσοι επισκέπτονται για ψώνια ή για ένα απλό σεργιάνισμα το εβδομαδιαίο Φιλιατιώτικο παζάρι,βλέπουν έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, να αποτυπώνει φωτογραφικά, πολύ διακριτικά, αλλά και πολύ μεθοδικά ταυτοχρόνως, ανθρώπινες φιγούρες και δραστηριότητες. Με μια μικρή φωτογραφική μηχανή, "πιάνει" τα πάντα... Από τους μικροπωλητές έως το βολτάρισμα ανδρών