Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Βούλγαροι καλαντζήδες στη Θεσπρωτία!

Ιστορική διαδρομή στους καλαντζήδες της Μουργκάνας...
Από τη Θεσπρωτία, και μάλιστα από τα χωριά των Ελληνοαλβανικών συνόρων της Μουργκάνας (Άγιοι Πάντες, Άγιος Νικόλαος, Τσαμαντάς, Βαβούρι), οι καλαντζήδες, που γάνωναν χαλκώματα,ξεχύνονταν σ' όλη την Ελλάδα, αλλά και στα Βαλκάνια.Αυτό παλαιώτερα. Με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη από τη δεκαετία του 70, οι καλαντζήδες της Μουργκάνας
εξέλειψαν. Ωστόσο η παρατεταμένη οικονομική κρίση επαναφέρουν στο προσκήνιο παλιές συνήθειες. Κάτοικος χωριού της Θεσπρωτίας έλεγε: "Το φθινόπωρο, τον παλιό καιρό, νάσου οι καλαντζήδες,
καταφθάναν στα χωριά, με καταγωγή από τη Μουργκάνα, για να γανώσουν τα χαλκωματένια μαγειρικά σκεύη των νοικοκυράδων. Κατσαρόλες, κακάβια, ταψιά, δίνονταν για καλάϊσμα,
ώστε να γίνουν παστρικά. Θυμάμαι καλά τους καλαντζήδες να στήνουν το εργαστήρι τους σε αυλές και να τριγυρίζουν με τα καρβουνισμένα τσουβάλια : " Χαλκώματα γανώνωωωωωω!!!....". Τελευταία επανέρχονται στο προσκήνιο για τα λιγοστά πλέον χαλκώματα που χρησιμοποιούνται, όχι οι συμπαθείς καλαντζήδες της Μουργκάνας, αλλά Βούλγαροι ομότεχνοι περιδιαβαίνοντας τα χωριά". Τα νοικοκυριά δεν έχουν μεγάλη δυνατότητα πλέον για την τακτική αντικατάσταση των σκευών που διαθέτει η κουζίνα τους. Κάπως έτσι προκύπτει εκ νέου η ανάγκη για «καλάισμα» των παλιών μαγειρικών σκευών, ειδικά όσων είναι φτιαγμένα από χαλκό. Π Ο Βούλγαρος καλαντζής, που συναντήσαμε στον Άγιο Νικόλαο Φιλιατών, μαζί με τη γυναίκα του και τους δύο γιους του, μας είπε, σε σπαστά ελληνικά, ότι «είναι εύκολο πλέον να φτάσει κανείς από τη Βουλγαρία στην Ηγουμενίτσα, αφού η Εγνατία Οδός έχει συντομεύσει κατά πολύ τις αποστάσεις». Και πρόσθεσε: «Είμαι περίπου μια εβδομάδα εδώ και θα ξανάρθω μετά από καιρό».
Η διαδρομή στο χρόνο
Μέχρι τώρα ήταν γνωστό ότι οι κασσιτερωτές ή καλαντζήδες ή γανωτζήδες ή αλειφιάδες (έτσι αποκαλούνταν συνθηματικά μεταξύ τους) προέρχονταν από την περιοχή της Μουργκάνας, στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας. Οι πρώτοι καλαντζήδες εμφανίζονται στα μέσα του 18ου αι. στο Μπαμπούρι των Φιλιατών, γι' αυτό και ονομάστηκε «καλαντζομάνα». Από το Μπαμπούρι επεκτάθηκε η καλαντζήδικη τέχνη και σε άλλα χωριά της περιοχής της Μουργκάνας (Τσαμαντά, Πόβλα, Λειά, Λίστα, Γλούστα, Αγίους Πάντες, Ξέχωρο, Φατήρι, Λίμποβο) και σε μικρότερη έκταση στα υπόλοιπα χωριά της επαρχίας Φιλιατών. Στο ταξίδι τους διέσχιζαν όλη την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο. Και όσοι απ' αυτούς κουράζονταν από τα πήγαινε - έλα σταματούσαν και έμεναν μόνιμα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, όπου και εξελίχτηκαν σε προοδευμένους επαγγελματίες. Παλιότερα υπήρχαν αρκετοί και στα Γιάννινα. Οι καλαντζήδες επικολλούσαν στα οξειδωμένα χάλκινα μαγειρικά σκεύη κασσίτερο (καλάι) και έτσι τα έκαναν κατάλληλα πάλι για οικιακή χρήση ορισμένου όμως χρόνου, αφού χρειάζονταν να «καλαϊστούν» ξανά, ώστε να είναι ακίνδυνα κατά το μαγείρεμα των φαγητών. Τα τελευταία χρόνια μέχρι τη Θεσπρωτία, και μάλιστα σε χωριά των Ελληνοαλβανικών συνόρων (Άγιοι Πάντες, Άγιος Νικόλαος, Τσαμαντάς, Βαβούρι) φτάνουν Βούλγαροι καλαντζήδες, και γανώνουν χαλκώματα. Είχε καταγραφεί και πέρυσι το γεγονός, καταγράφεται και φέτος. Μεταφέρουμε ρεπορτάζ από την ιστοσελίδα "Κάτοψη", που πριν μερικούς μήνες είχε αναφερθεί στο γεγονός.  Η οικονομική κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο παλιές συνήθειες. Κάτοικος χωριού της Θεσπρωτίας έλεγε: "Το φθινόπωρο, τον παλιό καιρό, νάσου οι καλαντζήδες,
καταφθάναν στα χωριά, με καταγωγή από τη Μουργκάνα, για να γανώσουν τα χαλκωματένια μαγειρικά σκεύη των νοικοκυράδων. Κατσαρόλες, κακάβια, ταψιά, δίνονταν για καλάϊσμα, ώστε να γίνουν παστρικά. Θυμάμαι καλά τους καλαντζήδες να στήνουν το εργαστήρι τους σε αυλές και να τριγυρίζουν με τα καρβουνισμένα τσουβάλια : " Χαλκώματα γανώνωωωωωω!!!....". Τελευταία επανέρχονται στο προσκήνιο για τα λιγοστά πλέον χαλκώματα που χρησιμοποιούνται, όχι οι συμπαθείς καλαντζήδες της Μουργκάνας, αλλά Βούλγαροι ομότεχνοι περιδιαβαίνοντας τα χωριά". Η οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας, δεν αφήνει πολλά περιθώρια στα νοικοκυριά για την τακτική αντικατάσταση των σκευών που διαθέτει η κουζίνα τους. Κάπως έτσι προκύπτει εκ νέου η ανάγκη για «καλάισμα» των παλιών μαγειρικών σκευών, ειδικά όσων είναι φτιαγμένα από χαλκό. Πού θα βρει όμως κανείς εκείνους τους παλιούς καλούς καλαντζήδες που γύριζαν στα χωριά και κασσιτέρωναν τηγάνια, κατσαρόλες και ταψιά; Στην Ήπειρο το επάγγελμα έχει εκλείψει εδώ και καιρό. Έτσι λοιπόν, άρχισε η… εισαγωγή καλαντζήδων από τη Βουλγαρία! Το κόστος εξάλλου είναι σχετικά μικρό, αφού κυμαίνεται γύρω στα 5 ευρώ, ίσως και λίγο παραπάνω, ανάλογα με τη δουλειά. Και σίγουρα δεν συγκρίνεται με τα χρήματα που πρέπει να δώσει κανείς για να αγοράσει καινούρια σκεύη. Ο Βούλγαρος καλαντζής, που συναντήσαμε στον Άγιο Νικόλαο Φιλιατών, μαζί με τη γυναίκα του και τους δύο γιους του, μας είπε, σε σπαστά ελληνικά, ότι «είναι εύκολο πλέον να φτάσει κανείς από τη Βουλγαρία στην Ηγουμενίτσα, αφού η Εγνατία Οδός έχει συντομεύσει κατά πολύ τις αποστάσεις». Και πρόσθεσε: «Είμαι περίπου μια εβδομάδα εδώ και θα ξανάρθω μετά από καιρό».  Η διαδρομή στο χρόνο
Μέχρι τώρα ήταν γνωστό ότι οι κασσιτερωτές ή καλαντζήδες ή γανωτζήδες ή αλειφιάδες (έτσι αποκαλούνταν συνθηματικά μεταξύ τους) προέρχονταν από την περιοχή της Μουργκάνας, στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας. Οι πρώτοι καλαντζήδες εμφανίζονται στα μέσα του 18ου αι. στο Μπαμπούρι των Φιλιατών, γι' αυτό και ονομάστηκε «καλαντζομάνα». Από το Μπαμπούρι επεκτάθηκε η καλαντζήδικη τέχνη και σε άλλα χωριά της περιοχής της Μουργκάνας (Τσαμαντά, Πόβλα, Λειά, Λίστα, Γλούστα, Αγίους Πάντες, Ξέχωρο, Φατήρι, Λίμποβο) και σε μικρότερη έκταση στα υπόλοιπα χωριά της επαρχίας Φιλιατών. Στο ταξίδι τους διέσχιζαν όλη την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο. Και όσοι απ' αυτούς κουράζονταν από τα πήγαινε - έλα σταματούσαν και έμεναν μόνιμα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, όπου και εξελίχτηκαν σε προοδευμένους επαγγελματίες. Παλιότερα υπήρχαν αρκετοί και στα Γιάννινα. Οι καλαντζήδες επικολλούσαν στα οξειδωμένα χάλκινα μαγειρικά σκεύη κασσίτερο (καλάι) και έτσι τα έκαναν κατάλληλα πάλι για οικιακή χρήση ορισμένου όμως χρόνου, αφού χρειάζονταν να «καλαϊστούν» ξανά, ώστε να είναι ακίνδυνα κατά το μαγείρεμα των φαγητών.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H λογοθεραπεύτρια Μαρία Ιγνατίου εντυπωσίασε με ομιλία της για τα προβλήματα λόγου...

Μια εξαιρετική και χρήσιμη εισήγηση έκανε σε σεμινάριο στα Γιάννινα του Διεπιστημονικού Κέντρου Ηπείρου η λογοθεραπεύτρια Μαρία Ιγνατίου, μιλώντας για τα προβλήματα λόγου και την οργάνωση μελέτης στα παιδιά και στους εφήβους. Εξειδικευμένη στη διαταραχή ελλειματικής προσοχής και στην υπερκινητικότητα και έχοντας βαθιά εσωτερική ευαισθησία και αγάπη για τα παιδιά και τους εφήβους, καθώς και συναίσθηση της αποστολής της, βοηθάει με αποτελεσματικό τρόπο στο να επιλυθούν προβλήματα αυτού του είδους.  Η επιστημονική και κοινωνική προσφορά ανθρώπων με την κατάρτιση και το ήθος της κ. Ιγνατίου, καθώς και με τη δυνατότητα ουσιαστικής επικοινωνίας με τους άλλους, είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη στις ημέρες μας και κυρίως σε ομάδες όπως τα παιδιά και οι έφηβοι.  

H Θεσπρωτία εκπροσωπήθηκε σε εκδήλωση στο Αλύκο Β. Ηπείρου για τα 4 δολοφονημένα παλικάρια

H Θεσπρωτία εκπροσωπήθηκε σε εκδήλωση μνήμης στο Αλύκο Β. Ηπείρου για τα 4 παλικάρια,  που 27 χρόνια πριν, έπεσαν νεκροί απ’ το «γάζωμα» των φρουρών του αλβανικού κομμουνιστικού καθεστώτος, προσπαθώντας να διασχίσουν την με ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα  ελληνοαλβανική μεθόριο.Ο αντιδήμαρχος Ηγουμενίτσας Μιχάλης Γκίκας, ο οποίος απηύθυνε χαιρετισμό, κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο για το Θύμιο Μάσιο, το Βαγγέλη Μήτρο, το Θανάση Κώτση και τον Αηδόνη Ράφτη.  Η Δημοκρατική Ένωση Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας «ΟΜΟΝΟΙΑ», σε συνεργασία με το Δήμο Φοινικαίων, οργάνωσαν την Τρίτη  12 Δεκεμβρίου εκδήλωση τιμής και μνήμης, των μαρτύρων τηςχοτζικής περιόδου, που αγωνίστηκαν για δημοκρατία και εθνική δικαίωση. Στην εκδήλωση συμμετείχαν ο πρώτος σύμβουλος της Ελληνικής Πρεσβείας στα Τίρανα Γρηγόριος Δελιαβέκουρας, ο αναπληρωτής Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στο Αργυρόκαστρο Κωνσταντίνος Μιχελής, ο Γ. Πρόεδρος της Ομόνοιας  Λεωνίδας Παππάς , ο αντιπρόεδρος και Πρόεδρος του Παραρτήματος Ομόνοιας Χειμάρρας…

Η εκπαιδευτικός στη Θεσπρωτία Βασιλική Παππά με ποιήματα και συνεντεύξεις δίνει το στίγμα της...

Η εκπαιδευτικός στη Θεσπρωτία Βασιλική Παππά με ποιήματα και συνεντεύξεις  δίνει το στίγμα της. Ένα στίγμα, που αποκαλύπτει ευρέως ότι όλη της η δημιουργική δραστηριότητα, η ανθρώπινη και η πνευματική, αφιερώνεται σ' ένα σκοπό. Την εσωτερική ελευθερία. Και μέσα από τα γραπτά της, ή καλύτερα μαζί με αυτά, δίνει την υπόσχεση ότι η πίκρα, που πολλές φορές γίνεται πόνος, και η ενάργεια του βλέμματος του δεσμώτη μιας δύσκολης μοίρας θα ανοίξει κι άλλους δρόμους ελευθερίας για τους τόσο πολλούς και τους τόσο άξιους , που δεν έχουν την προνομιακή μέθη της "απάνω" βόλτας. ΠΟΙΗΣΗ: ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΕΤΟΙΜΟΡΡΟΠΟΝ


ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΑΝΝΑ ΚΑΡΑΜΑΝΟΥ
Πάντα θαύμαζα τις γυναίκες που συνδύαζαν τη μητρότητα με το υψηλό επίπεδο μόρφωσης και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο.. Μια τέτοια γυναίκα είναι η κυρία Άννα Καραμάνου, πρώην Ευρωβουλευτής του Πα.Σο.Κ (1997-2004), π. Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων, Δρ. Πολιτικής Επιστήμης & Δ…

17χρονος μαθητής, ταλαντούχος κλαρινίστας...

Όπου εμφανίζεται και ακούγονται οι μελωδικοί ήχοι του κλαρίνου του, προκαλεί ενθουσιασμό και εντυπωσιασμό... Πρόκειται για το 17χρονο μαθητή παραδοσιακού κλαρίνου Γιάννη Σιάρκο, ο οποίος παίρνει μαθήματα από το γνωστό κλαρινίστα Μάκη Κωνσταντίνου. Ξεχωρίζει για το «δαντελένιο» παίξιμό του, την ευαισθησία αλλά και τις εμπνεύσεις του, ενώ, παρά την ηλικία του, διαθέτει πλατιά γκάμα. Είναι πολύ σημαντική υπόθεση νέα παιδιά να σηκώνουν στους ώμους τους τη μεγάλη υπόθεση της συνέχισης της παράδοσής μας. Ο Γιάννης Σιάρκος δεν παίζει απλά κλαρίνο, και μάλιστα εξαιρετικό, αλλά διασώζει κομμάτια ζωής αυτού του τόπου στο σήμερα και συμμετέχει  με το πλούσιο ταλέντο του στο να "χτιστεί" ένα καλύτερο αύριο, που δεν θα είναι αποκομμένο από τις διαχρονικές αξίες. 

Οι καλαντζήδες της Μουργκάνας Θεσπρωτίας: Μια κοινωνική και επαγγελματική τάξη, που χάθηκε!

Το σινάφι των καλαντζήδων (γανωτζήδων) της Μουργκάνας Θεσπρωτίας, που έχει χαθεί, δεν ήταν μόνο επαγγελματικό. Οι καλαντζήδες αποτελούσαν μια πρωτότυπη κοινωνική τάξη ταξιδεύοντος βιοτεχνισμού και ξεκίνησα από ορεινά χωριά των Φιλιατών στη Θεσπρωτία, στα ελληνοαλβανικά σύνορα και εξαπλώθηκαν σ' όλη την Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Οι πρώτοι καλαντζήδες εμφανίζονται στα μέσα του 18ου αι. στο Μπαμπούρι των Φιλιατών, γι’ αυτό και ονομάστηκε «καλαντζομάνα». Από το Μπαμπούρι επεκτάθηκε η καλαντζήδικη τέχνη και σε άλλα χωριά της περιοχής της Μουργκάνας (Τσαμαντά, Πόβλα, Λειά, Λίστα, Γλούστα, Αγίους Πάντες, Ξέχωρο, Φατήρι, Λίμποβο) και σε μικρότερη έκταση στα υπόλοιπα χωριά της επαρχίας Φιλιατών. Ηλικιωμένος, που ζει στα Γιάννινα, αναφέρει: "Πριν από πολλά χρόνια επισκεπτόμουν τον μπάρμπα Κώστα για να «γανώσει» τα «χαλκώματα» του σπιτιού – κατσαρόλες, τηγάνια, ταψιά, τεντζερέδες (κακάβια), νταβάδες. Ήταν γείτονάς μου τότε ο μπάρμπα-Κώστας, που κατάγονταν από τα χωριά του Καλαμά. Πάντοτε …

O Θεσπρωτός καθηγητής καρδιολογίας Χρ. Κατσούρας με σημαντικά ιατρικά επιτεύγματα...

Σημαντικά επιστημονικά επιτεύγματα έχει να παρουσιάσει ο Θεσπρωτός (από τη Μενίνα) Χρήστος Κατσούρας, καθηγητής καρδιολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων. Και με την προσωπική του συμβολή η καρδιολογική κλινική παρέχει προχωρημένες και ποιοτικά διασφαλισμένες υπηρεσίες υγείας, αντίστοιχες με αυτές προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών. Μια από αυτές είναι η δυνατότητα, που σύντομα θα πάρει σάρκα και οστά, για  λειτουργική τοποθέτηση τεχνητής καρδιάς σε ασθενείς. Πέρα από αυτά, ο κ. Κατσούρας την επιστημοσύνη του τη συνδυάζει και με το καθαρότατο ήθος του, που είναι το μεγάλο ατού του. Έτσι δεν είναι ο επαγγελματίας γιατρός, που διεκπαιρεώνει περιστατικά, αλλά ο ανθρωπιστής γιατρός, που σκύβει πάνω από το πρόβλημα του αρρώστου. Η άσκηση της ιατρικής γι' αυτόν είναι ιδεολογία, δεν είναι συμφέρον. Γι' αυτό και όλοι, απλοί πολίτες και συναδέλφοί του, αναγνωρίζουν την πολλαπλή αξία του...